Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

8 maja 2025 r. w Katowicach uczczono 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej. Uroczystość z udziałem przedstawicieli władz wojewódzkich, samorządowych, służb mundurowych oraz zaproszonych gości odbyła się przy Pomniku Żołnierza Polskiego. Uczestnicy obchodów odśpiewali hymn państwowy, następnie delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem.

Uroczystość z udziałem przedstawicieli władz wojewódzkich, samorządowych, służb mundurowych oraz zaproszonych gości odbyła się przy Pomniku Żołnierza Polskiego. Uczestnicy obchodów odśpiewali hymn państwowy. Po przemówieniach odbyło sie wręczenie awansów żołnierzom 13 ŚBOT. Następnie delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem. Odczytano Apel Pamięci oraz oddano salwę honorową ku czci poległych w największym konflikcie XX wieku.

W uroczystości wziął udział dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach, który w swoim przemówieniu przypomniał II wojnę światową jako najtragiczniejszy konflikt w dziejach, rozpoczęty inwazją III Rzeszy na Polskę 1 września 1939 r. i zdradzieckim atakiem ZSRR 17 września. Zakończona w 1945 r., odebrała życie milionom ludzi i zrujnowała świat, dzieląc Europę oraz rozpoczynając zimną wojnę. Polska, zdradzona w Jałcie, straciła wolność, obywateli, majątek narodowy, tereny, wpadając pod sowieckie jarzmo, lecz wojna ukształtowała jej tożsamość, ucząc, że pokój jest bezcenny. Te rany wciąż krwawią w sercach Polaków, przypominając o odwadze przodków. Ich ofiara wzywa nas do obrony wolności. Najgorszy dzień pokoju przewyższa najpiękniejszy dzień wojny.

***

Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 r. nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. Politycy zgromadzeni w Radzie Jedności Narodowej (podziemnym parlamencie), latem 1945 r. – podejmując decyzję o samorozwiązaniu – stwierdzili: „Koniec wojny z Niemcami zastał Polskę w sytuacji niesłychanie trudnej, a nawet tragicznej. Gdy inne narody, zwłaszcza zachodnie, po zlikwidowaniu okupacji niemieckiej odzyskały rzeczywistą wolność i mogły przystąpić samodzielnie do urządzania sobie życia, Polska w wyniku wojny, w której poniosła największe ofiary, znalazła się pod okupacją z rządem narzuconym przez ościenne państwo”.

▶ Koniec i początek. Maj 1945 r. na Górnym Śląsku

Jak społeczeństwo górnośląskie zareagowało na podpisanie kapitulacji przez III Rzeszę? Mimo zakończenia walk w województwie śląsko-dąbrowskim stacjonowała nadal Armia Czerwona. Jaka była jej rola? Jak funkcjonowała administracja polska w regionie w maju 1945 r.? Jak tworzył się i działał aparat bezpieczeństwa? Jak Kościół katolicki odnosił się do wydarzeń w regionie? Dowiedz się, jaka sytuacja panowała na Górnym Śląsku w momencie zakończenia II wojny światowej.

Polecamy „PodCzas – Podcast IPN Katowice“ z udziałem: dr. hab. Adama Dziuroka, prof. UKSW, dr. Sebastiana Rosenbauma i dr. Bogusława Tracza. Rozmawiał Paweł Zawisza (OBBH IPN Katowice).

Link do audycji na Spotify https://open.spotify.com/episode/0MCAa4YcGY1j5BvIZ6B4Fu