Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

20 marca 2025 r. w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach im. Henryka Sławika, przy ul. św. Jana 10 (III piętro) odbyło się kolejne spotkanie w ramach projektu „Czwartki z historią”. Naszym gościem był Adam Kondracki, pracownik Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. Temat spotkania: „Poszukiwania Żołnierzy Wyklętych”.

Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN powołane zostało 16 czerwca 2016 r. w związku z wejściem w życie ustawy z 29 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej oraz niektórych innych ustaw.

W latach 2017-2024 pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Katowicach, Agnieszka Połońska i Adam Kondracki, odnaleźli szczątki 44 poszukiwanych. Spośród odnalezionych ofiar totalitaryzmów zidentyfikowano 28 osób.

Wielokrotnie biuro współpracowało z amerykańską agencją poszukiwawczą DPAA (Defence Prisoner of War/Missing in Action Accounting Agency) w poszukiwaniach amerykańskich lotników poległych w 1944 r. na Opolszczyźnie. Pracownik BPiI Adam Kondracki opracował bazę poszukiwań amerykańskich żołnierzy w całej Polsce na potrzeby IPN i DPAA.

Aby wytypować miejsca i ofiary totalitaryzmów do prac poszukiwawczych, IPN przeprowadził ok. 170 wizji lokalnych w terenie oraz ok. 300 kwerend archiwalnych, w tym nieraz zdarzały się pojedyncze wielomiesięczne kwerendy obejmujące dziesiątki tysięcy stron akt IPN, archiwów państwowych i zagranicznych, kart ksiąg z kancelarii parafialnych i zarządów cmentarzy.

Pracownicy katowickiego Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN analizowali również ponad 700 zdjęć lotniczych i wiele archiwalnych map, dokonując ich cyfrowej georeferencji, czyli nakładania warstw archiwalnych map i zdjęć lotniczych na współczesne mapy i zdjęcia satelitarne w układzie współrzędnych.

W trakcie badań pobrano 195 próbek materiału biologicznego od krewnych ofiar.

Ponadto uzyskano ok. 150 pisemnych zgód na ekshumacje od osób zamieszkałych na terenie całej Polski, ale także z Niemiec, Australii i Singapuru.

Warto też wspomnieć, że Adam Kondracki od wielu lat współprowadził, a od 2 lat koordynuje w regionie projekt edukacyjny IPN „Łączka i inne miejsca poszukiwań” oraz zajęcia edukacyjne w terenie wg własnego projektu, natomiast Agnieszka Połońska współorganizowała pomorskie i podlaskie rajdy upamiętniające Żołnierzy Wyklętych.