English version
W ubiegłym tygodniu, 4 grudnia, minęła 10. rocznica śmierci Kazimierza Świtonia, założyciela pierwszych Wolnych Związków Zawodowych, zasłużonego i bardzo ciężko doświadczonego przez komunistów działacza opozycyjnego. Jego postawie i działalności poświęcono już wiele uwagi, a tej „Migawce archiwalnej” chcemy pokazać, jak komuniści i esbecy manipulowali w jego sprawie opinią publiczną i jak niewiarygodne świństwa wyrządzali niewinnym przecież członkom jego rodziny.
Po tym, jak Świtoń w 1977 r. wziął udział w Warszawie w głodówce w obronie robotników i podjął współpracę z ROPCziO, władze postanowiły pozbawić go pracy (a Świtoń sam utrzymywał siebie, żonę i szóstkę dzieci). Działacz od lat prowadził warsztat naprawy telewizorów, pracy miał w bród, a klienci byli zadowoleni. Esbecy zlecili zatem wybranym tajnym współpracownikom, aby ci pisali zmyślone skargi do prasy i różnych instytucji na rzekomo niską jakość prowadzonych przez opozycjonistę usług. W rezultacie Cech Rzemiosł Różnych, Izba Rzemieślnicza oraz Urząd Miasta w Katowicach pozbawili Świtonia prawa do prowadzenia warsztatu. Kolejnym działaniem było pouczenie ewentualnych pracodawców (np. prezesa Wojewódzkiej Spółdzielni Pracy Mechaników „Elektromet”, aby nie przyjmowali bezrobotnego Świtonia do pracy. Wcześniej, zanim odebrano Świtoniowi warsztat, prezes Cechu Rzemiosł, niejaki Ganderski/Gandorski, zapewniał w rozmowie z funkcjonariuszami Czopem i Pałasińskim, że Świtoń „nie zda egzaminu mistrzowskiego”.
Po założeniu Wolnych Związków Zawodowych w lutym 1978 r. nękanie rodziny Świtoniów tylko się wzmogło. Wulgaryzmy i kłamstwa wypisywane na ich temat w okolicy ich domu, głuche telefony, „anonimowe” telefony z wyzwiskami, okresowe wyłączanie telefonu, zgłaszanie nieprawdziwych zamówień na naprawę telewizorów – tak wyglądała ich codzienność. Za przekroczenie dozwolonej prędkości Kazimierzowi odebrano prawo jazdy na rok i postanowiono zadbać, aby po upływie tego czasu uprawnień nie odzyskał, a także, aby nikt z rodziny prawa jazdy nie zrobił.
W końcu esbecy postanowili zaatakować synów i córki Świtonia.
W lipcu 1977 r. Benedykt Świtoń próbował dostać się na fizykę na Uniwersytecie Śląskim: funkcjonariusz SB Piotr Zając z dumą pisał, że „w wyniku naszego operacyjnego działania […] nie został dopuszczony do egzaminów ustnych”.
W listopadzie 1979 r. Jan Świtoń został ukarany grzywną 5 tysięcy zł za noszenie kurtki-bluzy w kolorach przypominających wojskowe moro. Kolegium do spraw Wykroczeń uznało – oczywiście bezzasadnie – że to część umundurowania (!), za którego „bezprawne” noszenie należy ukarać finansowo.
Podłością nie do opisania było natomiast to, co esbecy zrobili starszej z córek Świtonia, Ewie. W maju 1979 r. dziewczyna zdawała maturę. Egzaminy pisemne z polskiego i matematyki zdała, więc ppor. Zając zasugerował dyrektorowi jej liceum, aby oblać ją na ustnych. Człowiek ten zdradził swoją uczennicę i zgodził się, że choć Ewa jest dobrą uczennicą, to w przypadku wylosowania „trudniejszych” pytań ustne egzaminy z biologii i propedeutyki nauki o społeczeństwie może oblać. Co też się stało.
Dodajmy, że podobne działania podjęto wobec młodszej córki, Małgosi: w 1980 r. chciała zdawać do Liceum Ekonomicznego w Katowicach, ale ppor. Kubień wraz z wicekuratorem Rauszerem i dyrektorem szkoły postanowili do tego nie dopuścić (w aktach brak informacji o finale całej sprawy).
Warto wiedzieć i pamiętać o tym wszystkim, zwłaszcza w czasie, gdy byli esbecy dożywają w spokoju i dostatku swoich dni, gardłując w obronie swoich emerytur, jakie rzekomo wypracowali służąc Polsce…
(na podstawie m.in. SOR „Emisariusz” – IPN Ka 048/916, t. 1–34 oraz artykułu Moniki Kobylańskiej oraz Przemysława Miśkiewicza „Najniebezpieczniejsza rodzina na Śląsku” https://wiadomosci.onet.pl/kiosk/najniebezpieczniejsza-rodzina-na-slasku/4c612
-
Odpis orzeczenia w sprawie ukarania Jana Świtonia w listopadzie 1979 r. przez Kolegium ds. Wykroczeń za bezprawne noszenie kurtki polowej typu „moro” (AIPN Ka 029/698, t. 5) -
Odpis orzeczenia w sprawie ukarania Jana Świtonia w listopadzie 1979 r. przez Kolegium ds. Wykroczeń za bezprawne noszenie kurtki polowej typu „moro” (AIPN Ka 029/698, t. 5) -
Odpis odwołania Jana Świtonia od ukarania go w listopadzie 1979 r. przez Kolegium ds. Wykroczeń za bezprawne noszenie kurtki polowej typu „moro” (AIPN Ka 029/698, t. 5) -
Odpis odwołania Jana Świtonia od ukarania go w listopadzie 1979 r. przez Kolegium ds. Wykroczeń za bezprawne noszenie kurtki polowej typu „moro” (AIPN Ka 029/698, t. 5) -
Fragment informacji TW „Głowacz” z 13 X 1978 r. zawierający m.in. polecenie funkcjonariusza, aby TW pozbawił pracy w swoim warsztacie syna K. Świtonia (AIPN Ka 0038/1285, t. 2) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 10 II 1978 r. zawierający informacje m.in. o działaniach mających skompromitować K. Świtonia (AIPN Ka 048/916) -
Meldunek Wydz. III KWMO Katowice z 5 I 1978 r. z odpisem decyzji Wydz. Handlu i Usług Urzędu Miejskiego w Katowicach cofającej K. Świtoniowi uprawnień rzemieślniczych i zobowiązującej do likwidacji jego zakładu usługowego (AIPN Ka 048/916, t. 1, k. 294–295) -
Meldunek Wydz. III KWMO Katowice z 5 I 1978 r. z odpisem decyzji Wydz. Handlu i Usług Urzędu Miejskiego w Katowicach cofającej K. Świtoniowi uprawnień rzemieślniczych i zobowiązującej do likwidacji jego zakładu usługowego (AIPN Ka 048/916, t. 1, k. 294–295) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 28 XI 1977 r. zawierający informację m.in. o sposobach nękania K. Świtonia przez SB (AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 28 XI 1977 r. zawierający informację m.in. o sposobach nękania K. Świtonia przez SB (AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 16 XI 1977 r. dot. planów wykorzystania tajnych współpracowników do działań prowadzących do odebrania K. Świtoniowi możliwości prowadzenia działalności usługowej (AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 4 VIII 1977 r. z informacją m.in. o działaniach administracji miejskiej i SB mających na celu pozbawienie K. Świtonia prawa jazdy (AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Meldunek Wydz. III KWMO Katowice z 6 VII 1977 r. z informacją o działaniach operacyjnych wobec rodziny K. Świtonia (niedopuszczenie syna do egzaminów wstępnych na studia, pozbawienie K. Świtonia prawa jazdy; AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 29 VI 1977 r. dot. działań mających na celu nieprzyjęcie Benedykta Świtonia na Uniwersytet Śląski (AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Fragment meldunku Wydz. III KWMO Katowice z 21 VI 1977 r. dot. działań operacyjnych podjętych wobec K. Świtonia w celu odebrania mu prawa jazdy (AIPN Ka 048/916, t. 1) -
Notatka z 12 VII 1978 r. z rozmowy z prezesem Wojewódzkiej Spółdzielni Pracy Mechaników „Elektromet”, Zenonem Kabałą, w sprawie niezatrudniania K. Świtonia (AIPN Ka 048/916, t. 4) -
„Usługi bez znaku jakości”, „Wieczór” nr 274 (9055) z 6 XII 1977 r. z informacją o niewłaściwie wykonywanych usługach przez K. Świtonia (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Odpis wniosku Izby Rzemieślniczej w Katowicach do UM o cofnięcie K. Świtoniowi uprawnień rzemieślniczych (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Odpis zażalenia na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia przesłane w styczniu 1978 r. przez TW „Pikolo” (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Odpis zażalenia na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia przesłane w styczniu 1978 r. przez TW „L-2” (AIPN Ka 048/916, t. 5)
-
Informacja od TW „Roma” o wykonaniu polecenia wysłania zażalenia na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Odpis zażalenia na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia, przesłanego przez Andrzeja Chodorowskiego (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Wykaz TW, którym zlecono pisanie skarg do różnych instytucji na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Informacja z 1 II 1978 r. o wykonaniu przez TW „Marzena” polecenia wysłania zażalenia na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia wraz z odpisem ww. zażalenia (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Informacja z 1 II 1978 r. o wykonaniu przez TW „Marzena” polecenia wysłania zażalenia na rzekomo złą jakość usług świadczonych przez K. Świtonia wraz z odpisem ww. zażalenia (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Notatka z 7 XI 1977 r. z rozmowy z prezesem Cechu Rzemiosł Zbigniewem Ganderskim/Gandorskim w sprawie możliwości odebrania koncesji K. Świtoniowi (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Notatka z 7 XI 1977 r. z rozmowy z prezesem Cechu Rzemiosł Zbigniewem Ganderskim/Gandorskim w sprawie możliwości odebrania koncesji K. Świtoniowi (AIPN Ka 048/916, t. 5) -
Notatka służbowa funkcjonariusza Wydz. III KWMO Katowice z 14 VI 1980 r. dot. uniemożliwienia córce Świtonia Małgorzacie nauki w Liceum Ekonomicznym (AIPN Ka 048/916, t. 7) -
Notatka służbowa funkcjonariusza Wydz. III KWMO Katowice z 28 III 1980 r. dot. umożliwienia synowi Piotrowi zdania matury (AIPN Ka 048/916, t. 7) -
Notatka z 23 V 1979 r. dot. planów oblania córki Świtonia Ewy na egzaminie maturalnym (AIPN Ka 048/916, t. 7) -
Notatka z 4 VI 1979 r. z informacją o niezdaniu przez Ewę Świtoń egzaminów maturalnych (AIPN Ka 048/916, t. 7)
