Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

12 listopada 2024 r. w parku na Bulwarze Europejskim odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej ponad 200 dzieci zamordowanych w działającej w Lublińcu, założonej przez Niemców około połowy 1942 r. klinice psychiatrycznej. Pochodziły one z różnych miejscowości Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, a także z Saksonii. Zgodnie z ideologią nazistowską kierowano tu przymusowo dzieci chore nieuleczalnie (np. na padaczkę, choroby umysłowe), również z innymi niesprawnościami, a także podejrzane o choroby nieuleczalne, wychowanków domów opieki społecznej lub sprawiające problemy wychowawcze. Łączyło się to z hitlerowskim planem eksterminacji ludzi „niegodnych życia”, uznanych za zbędnych i obciążających niemiecką społeczność, dążącą do czystości i doskonałości rasowej. Związana z tym tajna akcja nosiła kryptonim T–4, albo E–Aktion (akcja eutanazja). Dla realizacji wspomnianego celu Niemcy wykorzystywali wiele przedwojennych polskich szpitali i zakładów (np. w  Działdowie, Gnieźnie, Otwocku, Świeciu i wielu innych), przekształcając je w ”fabryki śmierci”.

Dzieci przed wywozem do Lublińca każdorazowo informowano, iż jadą do sanatorium. Tu w klinice były one kierowane do oddziału A, a w przypadku zdiagnozowania choroby nieuleczalnej (lub której leczenie nie rokowało – zdaniem niemieckich „specjalistów” – wyleczenia) przenoszone do oddziału B, który zajmował się eutanazją. Była ona realizowana poprzez podawanie dzieciom dużych dawek luminalu (leku używanego w leczeniu różnych schorzeń neurologicznych). W części zachowana dokumentacja „medyczna” była przy tym celowo fałszowana w celu zatarcia śladów morderstw, a jako przyczyny zgonu podawano rozmaite, niezgodnie z prawdą, jak np.: zapalenie płuc, grypa, choroby układu krążenia itp. Niektóre z zamordowanych dzieci są pochowane w zbiorowej mogile obok działającego dzisiaj w Lublińcu Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego im. dr E. Cyrana Kliniki.

W odsłonięciu tablicy  wzięli udział przedstawiciele samorządu Lublińca, delegacje z miasta partnerskich: Kiskunmajsa na Węgrzech oraz Kravaře w Czechach, przedstawiciele różnych instytucji, organizacji i stowarzyszeń, ponadto liczne poczty sztandarowe, nauczyciele, młodzież szkolna i harcerze. Wartę honorową przy odsłanianej tablicy pełnili żołnierze z Jednostki Wojskowej Komandosów w Lublińcu.  

Katowicki oddział IPN reprezentowali w czasie uroczystości dr Dominik Abłamowicz i Dominik Grabis z Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach.

dr Dominik Abłamowicz/OBUWiM IPN Katowice