Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

25 października 1918 r. Wojciech Korfanty, działacz polski na Śląsku, wygłosił w Reichstagu, czyli w niemieckim parlamencie, swoje ostatnie przemówienie, w którym zażądał zjednoczenia wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego oraz Górnego Śląska z resztą odradzającego się państwa i dostępu Polski do morza.

W 106. rocznicę jego słynnej mowy w Reichstagu, 25 października 2024 r. na cmentarzu parafialnym w Katowicach, przy ul. Francuskiej odbyła się uroczystość upamiętniająca Wojciecha Korfantego. W trakcie wydarzenia oznaczono grób dyktatora III powstania śląskiego plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”.

Dr Andrzej Sznajder, dyrektor katowickiego IPN podkreślił, że przemówienie Korfantego z 25 października 1918 r. można zaliczyć do najważniejszych przemówień XX wieku, zmieniających bieg historii Polski.

„Miało ono wręcz fundamentalne znaczenie dla Polski, dla Polaków, walczących o odzyskanie niepodległości i o kształt granic przyszłego państwa. Zostało wypowiedziane jeszcze na kilkanaście dni przed symboliczną w istocie datą 11 listopada 1918 r.” – dodał Sznajder.

„Korfanty jako poseł reprezentujący polskie interesy w Reichstagu domagał się (…) stworzenia niepodległego państwa polskiego, obejmującego ziemię trzech zaborów (…). Było to jedno z pierwszych tak otwartych wystąpień w niemieckim parlamencie, gdzie przedstawiciel polskiej mniejszości zajął stanowisko w sprawie restytucji Polski” – wskazał szef katowickiego IPN.

Dr A. Sznajder przypomniał jedno zdanie z przemówienia Wojciecha Korfantego, które można potraktować jako przesłanie, jest aktualne do dziś: „Gdy znikną stare warunki nie wolno nam zapominać, że oba narody, Niemcy i Polacy, są na siebie skazane”. „Synowi ziemi śląskiej, Wojciechowi Korfantemu, wieczna pamięć i cześć” – zakończył Andrzej Sznajder.

Po uroczystości przy ul. Francuskiej uczestnicy oraz delegacje społeczności szkolnych udali się pod pomnik Wojciecha Korfantego znajdujący się na pl. Sejmu Śląskiego, gdzie nastąpiła prezentacja ponad dwudziestu pocztów sztandarowych szkół noszących imię Wojciecha Korfantego, jak również powstańców oraz powstań śląskich z województw: śląskiego, dolnośląskiego i małopolskiego.

Przybyłe delegacje złożyły kwiaty na grobie oraz pod pomnikiem Wojciecha Korfantego.

W uroczystości zorganizowanej przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych, służb mundurowych, organizacji kombatanckich, młodzież klas mundurowych oraz zaproszeni goście. Uroczystość uświetniła kompania honorowa 13. Śląskiej Brygady Obrony Terytorialnej.

Wojciech Korfanty (1873-1939) to najważniejszy przedstawiciel polskiego ruchu narodowego z Górnego Śląska. Przeciwstawiał się germanizacyjnej polityce władz niemieckich wobec ludności polskiej, walczył o polepszenie sytuacji niższych warstw społecznych. Występował na forum parlamentarnym i na wiecach, był czynny jako dziennikarz i wydawca prasowy, stworzył gazety „Polak” i „Górnoślązak”. W listopadzie 1918 r. został członkiem Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, kierował jej wydziałem wojskowym w czasie powstania wielkopolskiego. Gdy w traktacie wersalskim zapisano, że los Górnego Śląska ma zostać rozstrzygnięty w plebiscycie, stanął na czele Polskiego Komisariatu Plebiscytowego i kierował jego akcją propagandową. W maju 1921 r. wywołał III powstanie śląskie i został jego dyktatorem. Wskutek oporu Józefa Piłsudskiego nie objął stanowiska premiera, pozostał jednak wiodącym politykiem w województwie śląskim. Był jednym z twórców i liderów polskiej chadecji, wydawcą i publicystą dziennika „Polonia”. Po zamachu majowym 1926 r. przeciwstawił się sanacji, za co spotkały go szykany, m.in. uwięzienie w Brześciu. W 1935 r. wyemigrował do Czechosłowacji. Powrócił do Polski w kwietniu 1939 r. i został aresztowany. Zmarł tuż po zwolnieniu z więzienia. Na Górnym Śląsku był legendą już za życia. Dziś jego pomnik uświetnia jeden z centralnych placów Katowic.

Polecamy:

Wystawa elementarna o Wojciechu Korfantym.

Więcej na temat Wojciecha Korfantego na portalu Przystanek Historia