Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Uwięzieni na terenie fortu Polacy byli torturowani, umierali z powodu ciężkich warunków panujących w celach więziennych, a także najczęściej ostatecznie byli zabijani w różny sposób (już w październiku 1939 r. Niemcy zaczęli wykorzystywać w tym celu komory gazowe). Wśród więźniów KL Posen znajdowali się zwłaszcza powstańcy wielkopolscy z 1918 r. i przedstawiciele polskiej inteligencji z Wielkopolski. Jest przy tym wiadome, iż w latach 1939-1940 zwożono do Wielkopolski Polaków uznanych za wrogów III Rzeszy, aresztowanych w innych regionach, m.in. na Górnym Śląsku, w szczególności w powiatach tarnogórskim i lublinieckim dzisiejszego województwa śląskiego, przede wszystkim byłych powstańców śląskich. Umieszczano ich m.in. w więzieniu w Rawiczu, ale też w Poznania (w KL Posen), gdzie byli mordowani. W dużej części wspomniane działania łączyły się ze specjalnie przygotowaną przez Niemców tzw. Akcją Tanneberg, której celem była eksterminacja polskiej warstwy przywódczej.

W uroczystościach w Poznaniu wzięli licznie udział przedstawiciele rodzin osób zamordowanych przez Niemców w Forcie VII. Władze wojewódzkie reprezentowali Marek Woźniak, Marszałek Województwa Wielkopolskiego, ponadto przedstawiciele Wojewody oraz Starostwa i Miasta Poznania. W kręgu gości znalazł się Martin Kremer, Konsul Generalny Niemiec we Wrocławiu. Nie zabrakło przedstawicieli różnych instytucji, w tym Instytutu Pamięci Narodowej – Oddział w Katowicach reprezentował dr Dominik Abłamowicz z OBUWiM, ponadto służb mundurowych, stowarzyszeń, poznańskich szkół i harcerzy.

Uroczystość składania kwiatów pod Ścianą Śmierci poprzedził Apel Pamięci, przygotowany razem z asystą wojskową, przez żołnierzy Wojska Polskiego z Garnizonu Poznań. Po Apelu odbyło się uroczyste poświęcenie kaplicy ekumenicznej, usytuowanej w jednym z pomieszczeń Fortu VII, powstałej staraniem rodzin zamordowanych, a także Poznańskiej Grupy Ekumenicznej. W uroczystym poświęceniu wzięli udział ksiądz arcybiskup Metropolita Poznański Stanisław Gądecki, ksiądz Superintendent Sławomir Rodaszyński, współprzewodniczący Poznańskiego Grupy Ekumenicznej oraz ksiądz Marcin Kotas, proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej.

Wśród powstańców śląskich osadzonych przez Niemców podczas II wojny światowej w KL Posen znalazło się minimum siedem osób urodzonych lub związanych z Miasteczkiem Śląskim, pow. Tarnowskie Góry. Byli to: Jan Buszka, Alfons Duda, Michał Duda, Stefan Jarasch, Jan Lukas, Tomasz Penkaty i Jan Sobański. Zostali oni zamordowani w KL Posen w dniach 13-15 stycznia 1940 r. Pamięć o nich jest kultywowana przez społeczność Miasteczka Śląskiego, dlatego w uroczystościach w Poznaniu wzięła udział grupa około 30 osób ze wspomnianej miejscowości, wśród których byli Tomasz Respondek – Burmistrz oraz Eugeniusz Szulc – Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej i sołtys sołectwa Brynica. Częściowo dzięki inicjatywie wspomnianych osób, również Mariusza Jarząbka, w jednym z pomieszczeń Fortu VII Poznaniu została niedawno udostępniona ekspozycja poświęcona martyrologii powstańców śląskich, aresztowanych przez Niemców w naszym regionie i przywiezionych w początkach II wojny światowej do KL Posen.

Oprac. dr Dominik Abłamowicz.