English version
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Polskie Radio Katowice zapraszają na cykl audycji nawiązujących do kalendarza ściennego na rok 2024 .
Na opowieść o niezwykłych wydarzeniach upamiętniających 80. rocznicę udziału Polskich Sił Zbrojnych w walkach w Europie Zachodniej (bitwy pod Monte Cassino, Falaise, Arnhem) zaprasza Ewelina Kosałka-Passia (Radio Katowice).
Do wysłuchania audycji zapraszamy zawsze w ostatnią niedzielę miesiąca o godz. 12.30.
Gościem pierwszego programu w styczniu był Michał Miwa-Młot (OBEN IPN Katowice), który opowiedział, dlaczego Polacy walczyli pod Monte Cassino oraz jak powstał II Korpus Polski pod dowództwem gen. Władysława Andersa i jaką drogą trafił do Włoch.
Lutowa audycja w ramach cyklu – „Najkrótszą drogą” – formowanie i szkolenie polskiej jednostki spadochronowej w Wielkiej Brytanii. W programie przybliżono postać gen. Stanisława Sosabowskiego. Czy słusznie nazywany był ojcem polskiego spadochroniarstwa? Skąd się wzięły Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Jaki był cel powstania 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej? Jak wyglądała rekrutacja i proces szkolenia? Między innymi odpowiedzi na powyższe pytania padły podczas lutowego odcinka podcastu.
Marcowa audycji „Czarne diabły” – legenda polskiej jednostki pancernej. Gościem był Ryszard Mozgol, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach.
Gościem audycji, która została wyemitowana 1 września 2024 r. był Adam Kurus, który mówił o przebiegu bitwy pod Falaise.
Dywizja Pancerna jest jedną z najlepiej rozpoznawalnych poza granicami Polski jednostek Polskich Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej. Swoją sławę zawdzięczała zarówno charyzmatycznej postaci gen. Stanisława Maczka, jak również zbudowanemu w czasie wojny esprit de corps formacji pancernej. Nazwę „Czarnych Diabłów“ nadali jej Niemcy, którym przyszło toczyć walki z polskimi pancerniakami już w 1939 roku (wówczas stawiała im skuteczny opór 10 Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej, której żołnierze stanowili trzon późniejszych polskich wojsk pancernych na Zachodzie). Gen. Henry Carerar, dowódca 1 Armii Kanadyjskiej, w której skład wchodziła polska dywizja stwierdził, że żaden z alianckich dowódców nie miał pod swoją komendą tak dobrych żołnierzy, jak podkomendni gen. Stanisława Maczka. W 2024 r. obchodzimy 132. rocznicę urodzin gen. Stanisława Maczka oraz 80. rocznicę lądowania 1. Dywizji Pancernej w Normandii i jej udziału w bitwie pod Falaise w sierpniu 1944 r.
Gościem kolejnej audycji, która została wyemitowana 29 września 2024 r. na antenie Radia Katowice będzie Adrian Rams (Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Katowicach),
Program poświęcony był gen. Stanisławowi Sosabowskiemu twórcy i dowódcy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej - elitarnej jednostki powietrznodesantowej, którą dzielnie dowodził w walkach podczas operacji „Market Garden“. Jednostka tworzona była z zamysłem wykorzystania do wsparcia powstania powszechnego w okupowanej Polsce. Jednostka, powstała w 1941 r., jako jedyna jednostka polska nie podlegała dowództwu brytyjskiemu, aż do sierpnia 1944 r. We wrześniu 1944 r. żołnierze 1. SBS, obok amerykańskich i brytyjskich jednostek powietrznodesantowych, brali udział w operacji "Market Garden", podczas której mieli zająć mosty na rzece Waal i Renie w okolicach holenderskich miast Eindhoven, Nijmegen i Arnhem i utorować drogę brytyjskiej XXX Armii do zajęcia Zagłębia Ruhry.
3 listopada 2024 r. gościem był Michał Miwa-Młot (OBEN IPN Katowice).
Bieżący odcinek poświęcony był lotniczemu wsparciu dla Powstania Warszawskiego. Historyk IPN omówił sytuację żołnierzy Podziemia w oblężonym mieście i jakie były oczekiwania względem naszych sojuszników i polskiego dowództwa w Londynie.
Jak przebiegały zrzuty z pomocą, dlaczego nie przysłano Brygady spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego oraz jaką rolę odegrali Sowieci w udzieleniu wsparcia dla Powstania z powietrza – słuchacze mogli dowiedzieć się podczas audycji z udziałem Michała Miwy-Młota.
24 listopada 2024 r. gościem audycji była Aleksandra Korol-Chudy (OBEN IPN Katowice). Temat programu „Pamięć Bredy. Wdzięczność społeczeństw Europy Zachodniej wobec Polaków“. A Korol-Chudy opowiedziala o tym, jak kultywuje się pamięć o wyzwoleniu belgijskich i holenderskich miast spod niemieckiej okupacji przez 1 Dywizję Pancerną generała Stanisława Maczka we wrześniu, październiku i listopadzie 1944 r. Mówiła też o tym jak to wyzwalanie wyglądało i jak świętowali mieszkańcy rożnych miejscowości, w tym przede wszystkim belgijskiego Ypres i holenderskiej Bredy.
Edukacyjny kalendarz ścienny na 2024 r. „»Nadeszła chwila bitwy« . Polskie Siły Zbrojne w 1944 r.“ został opracowany przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach w ramach projektu „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”. Pretekstem do powstania wydawnictwa jest 80. rocznica opisywanych w nim wydarzeń - chęć przypomnienia o stoczonych przez polskich żołnierzy walkach oraz ich upamiętnienia. Kalendarz składa się z dwunastu kart poszczególnych miesięcy, na których zaprezentowano najważniejsze wydarzenia związane z największymi jednostkami Polskich Sił Zbrojnych w 1944 r. Narracja skupia się przede wszystkim na trzech formacjach: 2 Korpusie Polskim gen. Władysława Andersa, 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka oraz 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego. Wszystkie zdjęcia wykorzystane w publikacji zostały wykonane w 1944 r. oraz poddane współczesnej koloryzacji. Przedstawiają żołnierzy wybranych jednostek w czasie najważniejszych działań, w których brali oni udział u boku aliantów na terenie Europy Zachodniej i we Włoszech. Stoczone przez nich bitwy okryły chwałą polskiego żołnierza. Pamięć o nich trwa nie tylko w dzisiejszej Polsce, ale również wśród mieszkańców terenów, które zostały wyzwolone spod niemieckiej okupacji dzięki poświęceniu Polaków.
Wybór zdjęć i opisy: Aleksandra Korol-Chudy. Współpraca: dr Mateusz Marek. Konsultacja i recenzja merytoryczna: dr Piotr Chmielowiec, dr hab. Sławomir Kalbarczyk, dr hab. Jerzy Kirszak. Projekt graficzny: Bogusław Nikonowicz | nikostudio.pl.
Koloryzacja zdjęć: Mikołaj Kaczmarek
Więcej o kalendarzu „»Nadeszła chwila bitwy«. Polskie Siły Zbrojne w 1944 r.“