Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

19 października 2023 r. na cmentarzu parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Chorzowie przy ul. Granicznej 41 odbyła się uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Pawła Rostka znakiem pamięci „Tobie Polsko”. W wydarzeniu udział wzięli: krewni Powstańca Śląskiego - Irena Rostek wraz z rodziną, Mariola Roleder, Wiceprezydent Miasta Chorzowa oraz liczna młodzież z chorzowskich szkół: Uniwersyteckiego I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego, II Liceum Ogólnokształcącego im. J. Ligonia, III LO im. Stefana Batorego. Obecni byli również uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 32 wraz z pocztem sztandarowym. Duszpasterską posługę sprawował ks. hm. Piotr Larysz.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentował Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach.

Ppor. Paweł Rostek urodził się 3 stycznia 1900 r. w Zaborzu. Był synem Jana i Florentyny z d. Torka. W latach 1917-1918 odbywał służbę wojskową w armii niemieckiej. Po zwolnieniu z wojska niemieckiego powrócił do Zaborza, gdzie rozpoczął działalność w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. W latach 1919-1921 brał udział w trzech powstaniach śląskich oraz akcji plebiscytowej. Podczas I i II powstania walczył na terenie Zaborza. Natomiast w czasie III powstania walczył w szeregach 2 baonu pułku zabrskiego. W latach 1919-1921 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. W okresie międzywojennym należał do Związku Powstańców Śląskich. Został odznaczony Śląskim Krzyżem Powstańczym (1949 r.), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1956 r.) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1968 r.).

oprac. Danuta Mikoda/OBUWiM Katowice

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r. w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.