Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

2 października 2013 r. w Opolu odbędzie się konferencja naukowa „Górny Śląsk w Polsce Ludowej. Przełomy". Organizatorzy wydarzenia: PIN – Instytut Śląski w Opolu, Stowarzyszenie Instytut Śląski, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.

Zbliża się 25. rocznica rozpadu Polski Ludowej oraz 15. rocznica powołania Instytutu Pamięci Narodowej, który udostępnił badaczom nieznane wcześniej źródła, wytworzone przez policję polityczną. Daty te stanowią klamrę symboliczną do próby bilansu stanu badań nad dziejami Górnego Śląska w tym okresie, znaczenia nowych źródeł dla poznania historycznego oraz prób syntetycznego przedstawienia centralnych zjawisk systemu komunistycznego i ich regionalnych konsekwencji. W rachubę wchodzą tutaj różne perspektywy: historia polityczna, społeczna i gospodarcza, przemiany mentalnościowe i kulturowe, które trudno zrealizować w trakcie jednego spotkania. Celem organizatorów jest zainicjowanie cyklu konferencji o charakterze workshopu, w których będą uczestniczyć reprezentanci różnych środowisk naukowych z Górnego Śląska i spoza niego. Będą poruszane poszczególne aspekty dziejów regionu, z możliwie szeroką dyskusją i świadomością punktu docelowego w postaci syntetycznej publikacji. Punktem wyjścia do opisu tego okresu będzie spotkanie z podtytułem „Przełomy". Jest to próba dokonania przeglądu dziejów Górnego Śląska w Polsce Ludowej z perspektywy kryzysów systemu. Spotkanie obok prezentacji i dyskusji nad poszczególnymi wydarzeniami ma służyć przedstawieniu i omówieniu założeń całego projektu.

Program konferencji

Godz. 9.30 – otwarcie konferencji

Sesja I: „Od demokracji ludowej do stalinizmu" (9.45–11.30) – moderacja i komentarz: Ryszard Kaczmarek (Uniwersytet Śląski)

• Adam Dziurok (IPN Katowice),  Bernard Linek (PIN-IŚ) „Górny Śląsk w Polsce Ludowej" – założenia projektu
• Bogusław Tracz (IPN Katowice) „Mroźne »wyzwolenie« (rok 1945)"
• Dariusz Węgrzyn (IPN Katowice) „»Cuda nad urną«(referendum z 30 VI 1946 i wybory z 19 I 1947)"
• Adam Dziuba (IPN Katowice) „Stalinizacja Górnego Śląska (1948–1949)"

Sesja II: Kryzysy (12.00–13.30) moderacja i komentarz: Krzysztof Tarka (Uniwersytet Opolski)

• Adam Dziurok (IPN Katowice) „Moskwa-Berlin a sytuacja na Górnym Śląsku (1953)"
• Adriana Dawid (Uniwersytet Opolski) „»Polski Październik« (1956)"
• Aleksandra Namysło (IPN Katowice), Jarosław Neja (IPN Katowice) „Śląskie oblicza 68 r. (od rewolty studenckiej do interwencji w Czechosłowacji)"
• Sebastian Rosenbaum (IPN Katowice) „Grudzień 1970: nowe otwarcie"

Sesja III: Ku wolności (14.00–15.30) – moderacja i komentarz: Grzegorz Strauchold (Uniwersytet Wrocławski)

• Bernard Linek (PIN-IŚ) „»Duch Helsinek« (1975–1976)"
• Tomasz Kurpierz (IPN Katowice), Jarosław Neja (IPN Katowice), Zbigniew Bereszyński „Powiew wolności (sierpień 1980)"
• Jarosław Neja (IPN Katowice), Tomasz Kurpierz (IPN Katowice), Zbigniew Bereszyński „Krwawy grudzień (1981)"
• Zbigniew Bereszyński, Sebastian Rosenbaum (IPN Katowice) „Zmierzch Polski Ludowej (czerwiec 1989)"

15.30–16.00 – dyskusja końcowa i zakończenie konferencji

Miejsce obrad:
siedziba PIN – Instytut Śląski, sala 201 (Opole, ul. Piastowska 17)