English version
W dniach od 3 do 24 września 2013 r. w Gimnazjum im. Jana Pawła II w Kłobucku, ul. Bohaterów Bitwy pod Mokrą 4, prezentowana jest wystawa „Zrzeszenie »Wolność i Niezawisłość« w służbie Niepodległej”. Organizatorem prezentacji wystawy jest OBEP IPN w Katowicach i w Krakowie we współpracy z Gimnazjum im. Jana Pawła II w Kłobucku, Stowarzyszeniem Solidarność Walcząca we Wrocławiu oraz Stowarzyszeniem Federacji Młodzieży Walczącej.
Ekspozycja przybliża historię powstałego 2 września 1945 r. Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Zrzeszenie przejęło dużą część dotychczasowych struktur podziemnych, które miały stopniowo zaprzestać walki zbrojnej przenosząc swoje działania na płaszczyznę polityczną. Struktury wojskowe zamierzano ograniczyć do wywiadu i kontrwywiadu (przekazywanie na Zachód informacji o sytuacji politycznej, gospodarczej i militarnej w kraju) oraz nielicznych oddziałów zbrojnych mających charakter samoobrony. Głównym celem politycznym Zrzeszenia było doprowadzenie do wolnych wyborów (zagwarantowanych przez traktat jałtański) i przekazanie struktur organizacyjnych legalnym władzom Rzeczypospolitej. Na czele organizacji stali prezesi kolejnych Zarządów Głównych: Jan Rzepecki, Franciszek Niepokólczycki, Wincenty Kwieciński i Łukasz Ciepliński.
Od początku Zrzeszenie WiN stało się celem rozpracowania, infiltracji, aresztowań i akcji likwidacyjnych ze strony sowieckiej policji politycznej – NKWD, wspomaganej przez polskich komunistów z Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i oddziałów KBW.
Przeprowadzone w atmosferze terroru wybory 19 stycznia 1947 r. zostały przez komunistów sfałszowane i tym sposobem uzyskali oni pełnię władzy w Polsce. Państwa zachodnie, alarmowane o sytuacji w kraju m.in. przez Delegaturę Zagraniczną WiN, przeszły nad tym do porządku dziennego.
Historia Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” nie zakończyła się z chwilą uwięzienia żołnierzy, ich dowódców i działaczy WiN, którzy po brutalnych śledztwach byli skazywani na kary śmierci, dożywocia czy długoletniego więzienia. W rzeczywistości resztki oddziałów zbrojnych przetrwały dłużej, a ostatni z żołnierzy oddziału „Uskoka” (wywodzącego się ze Zrzeszenia WiN) - Józef Franczak „Lalek” poległ 21 października 1963 r.
Wystawa prezentuje struktury i działalność Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” - propagandową, zbrojną, wywiadowczą i samoobronę. Przedstawia działaczy czterech Zarządów Głównych WiN i Delegatury Zagranicznej. Osobne plansze poświęcono aktom represji, infiltracji i likwidacji WiN przez komunistyczny aparat represji i władzy.
Autorem wystawy jest Teodor Gąsiorowski (współpraca: Wojciech Frazik, projekt graficzny: Marta Drabik), wystawa została przygotowana przez OBEP IPN w Krakowie oraz Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie.