English version
Od 2 kwietnia do 6 maja 2013 r. w Muzeum w Rybniku (Rynek 18) prezentowane będą dwie wystawy: „Uciekinierzy z PRL-u” oraz „Za Marksem bez Boga. Laicyzacja życia społeczno-politycznego w Polsce Ludowej w latach 1945–1989”.
Organizatorami ekspozycji są: Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Katowicach i Muzeum w Rybniku.
Na wystawie „Uciekinierzy z PRL-u” zwiedzający mają okazję poznać różnorodne formy ucieczek z komunistycznej Polski oraz metody stosowane przez władze w celu przeciwdziałania temu zjawisku. Ekspozycja prezentuje unikalne materiały, fotografie i dokumenty, ilustrujące zarówno najsłynniejsze, jak i mniej spektakularne ucieczki. Autorami wystawy są Monika Bortlik-Dźwierzyńska oraz Marcin Niedurny z oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
Scenariusz wystawy „Za Marksem bez Boga...” opracowały pracownice pionu edukacyjno-naukowego katowickiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej: dr Łucja Marek oraz Monika Bortlik-Dźwierzyńska. Projekt graficzny wykonał Bogusław Nikonowicz. Na wystawie zaprezentowano materiały (fotografie, plakaty, druki ulotne, dokumenty, fragmenty kronik szkolnych, materiały prasowe) ze zbiorów osób prywatnych i instytucji, m.in.: archiwów Centrali i oddziałów IPN, Archiwum Państwowego w Katowicach, Biblioteki Śląskiej w Katowicach, urzędów stanu cywilnego, kilkunastu placówek muzealnych oraz placówek kulturalnych z terenu województwa katowickiego.
Laicyzacja to szeroko rozumiany proces zeświecczania różnych dziedzin życia, powodujący zmiany w sferze publicznej, świadomości społecznej, w systemie wartości, tak zbiorowym, jak i jednostkowym. W społeczeństwach kapitalistycznych laicyzacja dokonywała się niejako samoistnie, na skutek zaniku głębszych zainteresowań światopoglądowych. W państwach „demokracji ludowej” była ona sterowana przez partie utożsamiające się ze światopoglądem materialistycznym, które zmierzały do usunięcia z socjalistycznego państwa religii („opium ludu”) oraz do konsolidacji społeczeństwa wokół idei marksistowsko-leninowskich. Laicyzacja, która dokonywała się w PRL, miała zatem charakter laicyzacji socjalistycznej, dotyczyła sekularyzacji przestrzeni publicznej, a także prywatnej sfery życia obywatela. Szeroko rozbudowane świeckie święta, obrzędy i obyczaje służyły afirmacji nowego ustroju, były niejako liturgią religiopodobnej ideologii, dlatego zamiennie nazywano je laickimi bądź socjalistycznymi.
Na wystawę składa się 35 dwustronnych paneli, podzielonych na tematyczno-chronologiczne moduły. Kolejne bloki panelowe ukazują tło polityczne i etapy laicyzacji (sekularyzację przestrzeni publicznej, życia społecznego, prywatnej sfery życia obywatela, obrzędowość socjalistyczną oraz nowe święta i obyczaje).
Zapraszamy serdecznie!