Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/18659,Narodowy-Dzien-Pamieci-Zolnierzy-Wykletych-Katowice-1-marca-2013.html
09.04.2026, 01:45

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – Katowice, 1 marca 2013

01.03.2013

Zgodnie z wolą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej obchodzony w tym roku po raz trzeci jako święto państwowe Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji niepodległościowych, za krew przelaną w obronie Ojczyzny. Jest także formą uczczenia bólu i cierpienia, jakich żołnierze drugiej konspiracji doznawali przez wszystkie lata PRL i ciszy po 1989 r. Data 1 marca nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1951 r. w mokotowskim więzieniu komuniści strzałem w tył głowy zamordowali przywódców IV Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość – Łukasza Cieplińskiego i jego towarzyszy walki. Tworzyli oni ostatnie kierownictwo ostatniej ogólnopolskiej konspiracji, kontynuującej od 1945 r. dzieło Armii Krajowej.

1 marca 2013 r. w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Katowicach odbyła się uroczystość w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Głównym organizatorem obchodów był Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Urząd Miasta Katowice. Obchody odbywały się pod patronatem honorowym Wojewody Śląskiego dr. Zygmunta Łukaszczyka, Marszałka Województwa Śląskiego Mirosława Sekuły oraz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego płk Krzysztofa Radwana.

Podczas powitania dr Andrzej Drogoń, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach, przypomniał znaczenie ustanowienia Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W uroczystości uczestniczyła licznie zgromadzona młodzież z kilkunastu katowickich szkół średnich, a także przedstawiciele pokolenia oraz rodziny Wyklętych. Wśród zgromadzonych obecna była Halina Komecka-Michalska, córka Janiny Komeckiej, brutalnie przesłuchiwanej przez Urząd Bezpieczeństwa i więzionej za działalność w Narodowych Siłach Zbrojnych.

Uroczystość rozpoczął koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Orkiestry Koncertowej Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego pod dyrekcją Grzegorza Mielimąki i mjr. Jacka Kowalskiego, z udziałem solistów: Elżbiety Górnickiej (sopran), Piotra Rafałki (tenor), Artura Jandy (baryton) i Wiktora Szymonowicza. Prowadzenie koncertu: Ewa Baka.

Po koncercie została odprawiona Msza św. w intencji Żołnierzy Wyklętych, przewodniczył jej ks. Andrzej Suchoń, proboszcz parafii. „Jesteśmy winni pamięć żołnierzom, którzy wprowadzili nas do Europy – przypomniał ks. ppłk Jerzy Niedzielski, kapelan wojskowy podczas homilii w kościele Mariackim. – Żołnierze, także ci wyklęci, krwią swoją wypisali nam przepustkę do europejskiego domu, trwałą i mocną. Zostawiajmy w testamentach młodemu pokoleniu pamięć o takich jak oni, żołnierzach wyklętych, rycerzach Najjaśniejszej Rzeczpospolitej”. We Mszy św. uczestniczyła także kompania reprezentacyjna Wojska Polskiego, kilkanaście pocztów sztandarowych oraz harcerze i harcerki z Boguszowickiego Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Ślady”.

Po mszy zaprezentowano tomik poezji franciszkanina Łukasza Buksy „Trzydziestu trzech zapomnianych”, wydany przez Stowarzyszenie Pokolenie. Wiersze o Żołnierzach Wyklętych deklamowali: Jadwiga Rudnicka, działaczka NSZZ „Solidarność”, posłanka na Sejm I kadencji, senator VI kadencji, dr Aleksandra Wentkowska z Biura Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich w Katowicach, Julian Kilar ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz dr Andrzej Drogoń, dyrektor katowickiego IPN.

Po nabożeństwie odczytano Apel Poległych, zaś kompania reprezentacyjna oddała salwę honorową na cześć Żołnierzy Wyklętych. Po apelu nastąpiło otwarcie wystawy „Orzeł, Pogoń i Archanioł. Powstanie Styczniowe na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej”, przygotowanej przez wydawnictwo Volumen.

Ostatnim punktem spotkania była konsumpcja wojskowej grochówki, przy której spotkały się pokolenia kombatantów z licznie przybyłą grupą młodzieży.