English version
17 lutego 1981 r. zostało zarejestrowane Niezależne Zrzeszenie Studentów. Był to sprzeciw środowiska studenckiego wobec ówczesnego reżimu politycznego w Polsce. Studencka organizacja stała się pierwszą organizacją uniwersytecką, niezależną od władz komunistycznych w bloku sowieckim.
W 42. rocznicę rejestracji studenckiego odpowiednika „Solidarności”, 17 lutego 2023 r. w piątek po południu na katowickim skwerze noszącym nazwę tej organizacji, odsłonięto kamień upamiętniający Niezależne Zrzeszenie Studentów.
Skwer znajduje się w pobliżu Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, został otwarty w październiku 2021 r. z udziałem dawnych i obecnych działaczy organizacji.
Wojciech Szarama, pierwszy przewodniczący NZS w Uniwersytecie Śląskim, obecnie Poseł na Sejm RP podkreślił „To była piękna organizacja, która nas wszystkich nauczyła patriotyzmu, miłości do Polski – oczywiście wynieśliśmy to z domów, ale to na studiach zostało to utrwalone” – mówił Szarama.
Inicjatorką upamiętnienia była Barbara Wnęk-Gabor, radna Miasta Katowice oraz była działaczka NZS.
W 2012 r. Oddział IPN w Katowicach wydał książkę autorstwa Tomasza Kurpierza pt. Zbuntowani. Niezależne Zrzeszenie Studentów w województwie katowickim 1980-1981. Monografia przedstawia dzieje NZS w województwie katowickim. Autor omówił struktury niezależnego ruchu studenckiego w okresie legalnej działalności na największych uczelniach w regionie – Uniwersytecie Śląskim, Politechnice Śląskiej, Śląskiej Akademii Medycznej i Akademii Ekonomicznej w Katowicach, opisał także działalność konspiracji studenckiej w czasie stanu wojennego – przede wszystkim na Uniwersytecie Śląskim i Politechnice Śląskiej. Wersja elektroniczna publikacji w Bibliotece Cyfrowej IPN.
Polecamy wystawę przygotowaną przez Stowarzyszenie Pokolenie we współpracy z katowickim IPN „Niezależne Zrzeszenie Studentów (1980–1990) w województwie katowickim”.