Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/172899,Znajome-miejsca-w-obiektywie-SB.html
27.02.2026, 00:01

Znajome miejsca w obiektywie SB

31.10.2022
  • Chorzów, fragment ul. Wolności, fot. arch. IPN Ka 435/121
    Chorzów, fragment ul. Wolności, fot. arch. IPN Ka 435/121
  • Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
    Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
  • Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
    Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
  • Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
    Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
  • Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
    Chorzów, zdjęcia wykonane podczas kontroli w Hucie Kościuszko w 1972 r. Fot arch. IPN Ka 0103/143, t. 1
  • Cieszyn, przejście graniczne, 1968 r. fot arch. IPN Ka 0103/192 t. 6
    Cieszyn, przejście graniczne, 1968 r. fot arch. IPN Ka 0103/192 t. 6
  • Cieszyn, Rynek. fot. arch. IPN Ka 435/128
    Cieszyn, Rynek. fot. arch. IPN Ka 435/128
  • Cieszyn, Rynek. fot. arch. IPN Ka 435/112
    Cieszyn, Rynek. fot. arch. IPN Ka 435/112
  • Jastrzębie-Zdrój, osiedle Przyjaźń, 1971 r. W tle KWK Jastrzębie, fot. arch. IPN Ka 0103/189 t. 2
    Jastrzębie-Zdrój, osiedle Przyjaźń, 1971 r. W tle KWK Jastrzębie, fot. arch. IPN Ka 0103/189 t. 2
  • Jastrzębie-Zdrój, osiedle Przyjaźń, 1971 r. W tle KWK Jastrzębie, fot. arch. IPN Ka 0103/189 t. 2
    Jastrzębie-Zdrój, osiedle Przyjaźń, 1971 r. W tle KWK Jastrzębie, fot. arch. IPN Ka 0103/189 t. 2
  • Katowice, Plac ks. Emila Szramka przy kościele Niepokalanego Poczęcia NMP, 1968 r., fot. arch IPN Ka 056/15
    Katowice, Plac ks. Emila Szramka przy kościele Niepokalanego Poczęcia NMP, 1968 r., fot. arch IPN Ka 056/15
  • Katowice, Plac ks. Emila Szramka przy kościele Niepokalanego Poczęcia NMP. W tle budynki przy ul. Mariackiej, 1968 r., fot. arch. IPN Ka 056/15
    Katowice, Plac ks. Emila Szramka przy kościele Niepokalanego Poczęcia NMP. W tle budynki przy ul. Mariackiej, 1968 r., fot. arch. IPN Ka 056/15
  • Katowice, Plac ks. Emila Szramka przy kościele Niepokalanego Poczęcia NMP. W tle budynki przy ul. Warszawskiej, 1968 r., fot. arch. IPN Ka 056/15
    Katowice, Plac ks. Emila Szramka przy kościele Niepokalanego Poczęcia NMP. W tle budynki przy ul. Warszawskiej, 1968 r., fot. arch. IPN Ka 056/15
  • Katowice, Rynek, 1979 r. W tle Dom Handlowy Zenit, fot. arch. IPN Ka 435/136
    Katowice, Rynek, 1979 r. W tle Dom Handlowy Zenit, fot. arch. IPN Ka 435/136
  • Katowice, Rynek. W tle budynek Mody Polskiej, fot. arch. IPN Ka 435/46
    Katowice, Rynek. W tle budynek Mody Polskiej, fot. arch. IPN Ka 435/46
  • Katowice, Rynek. W tle Dom Prasy Śląskiej i Dom Handlowy Skarbek, fot. arch. IPN Ka 435/46
    Katowice, Rynek. W tle Dom Prasy Śląskiej i Dom Handlowy Skarbek, fot. arch. IPN Ka 435/46
  • Katowice, Rynek. W tle Teatr im. Wyspiańskiego, fot. arch IPN Ka 435/46
    Katowice, Rynek. W tle Teatr im. Wyspiańskiego, fot. arch IPN Ka 435/46
  • Katowice, saturator na skrzyżowaniu ul. 15 Grudnia (obecnie św. Jana) i Dworcowej, fot. arch. IPN Ka 435/46
    Katowice, saturator na skrzyżowaniu ul. 15 Grudnia (obecnie św. Jana) i Dworcowej, fot. arch. IPN Ka 435/46
  • Katowice, stragany na bazarze w rejonie dzisiejszej ul. Sokolskiej, fot. arch. IPN Ka 435/17
    Katowice, stragany na bazarze w rejonie dzisiejszej ul. Sokolskiej, fot. arch. IPN Ka 435/17
  • Katowice, ul. 15 Grudnia (obecnie św. Jana), fot. arch. IPN Ka 435/59
    Katowice, ul. 15 Grudnia (obecnie św. Jana), fot. arch. IPN Ka 435/59
  • Katowice, ul. Armii Czerwonej (obecnie Aleja W. Korfantego), 1979 r. W tle Spodek, fot. arch. IPN Ka 435/56
    Katowice, ul. Armii Czerwonej (obecnie Aleja W. Korfantego), 1979 r. W tle Spodek, fot. arch. IPN Ka 435/56
  • Katowice, ul. Mariacka, 1965 r. W tle kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, fot. arch. IPN Ka 031/56
    Katowice, ul. Mariacka, 1965 r. W tle kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, fot. arch. IPN Ka 031/56
  • Katowice, ul. Piotra Skargi. W tle Rynek, fot. arch. IPN Ka 435/46
    Katowice, ul. Piotra Skargi. W tle Rynek, fot. arch. IPN Ka 435/46
  • Katowice, ul. Warszawska, 1964 r., fot. arch. IPN Ka 031/56
    Katowice, ul. Warszawska, 1964 r., fot. arch. IPN Ka 031/56
  • Sosnowiec, okolice dworca PKP, 1980 r. W tle ul. Czerwonego Zagłębia (obecnie 3 Maja), fot. arch. IPN Ka 435/166
    Sosnowiec, okolice dworca PKP, 1980 r. W tle ul. Czerwonego Zagłębia (obecnie 3 Maja), fot. arch. IPN Ka 435/166
  • Sosnowiec, okolice dworca PKP, 1980 r., fot. arch. IPN Ka 435/166
    Sosnowiec, okolice dworca PKP, 1980 r., fot. arch. IPN Ka 435/166

Najnowszy odcinek „Migawek archiwalnych” wyjątkowo dobrze ilustruje tytuł całego cyklu, ponieważ dzisiejszymi „bohaterami” są zdjęcia miast obecnego województwa śląskiego, zrobione przez funkcjonariuszy SB podczas obserwacji inwigilowanych osób lub w trakcie innych czynności operacyjnych.

W zasobie Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach znajdują się setki tego rodzaju fotografii, jednak zaledwie niewielka część z nich uwiecznia przeszłość naszych miast. Pierwszym tego powodem jest oczywiście fakt, że to nie architektura była na celowniku aparatów funkcjonariuszy SB, tylko śledzone przez nich osoby. Po drugie, zdjęcia robione z ukrycia często są prześwietlone/niedoświetlone, krzywe lub rozmazane – ale też ich punktem docelowym nie był rodzinny album, tylko akta operacyjne. Wreszcie, niewielki na ogół fragment tła uniemożliwia nieraz identyfikację sfotografowanego miejsca.

Z bogatego zbioru tychże zdjęć prezentujemy dziś niecałe 30. Większość została zrobiona w Katowicach, ale reprezentowane są też Chorzów, Sosnowiec, Jastrzębie-Zdrój i Cieszyn. Tylko niektóre są dokładnie datowane, ale wszystkie pochodzą oczywiście sprzed 1990 r.

Oddziałowe Archiwum IPN w Katowicach