W dniach od 20 do 21 października 20222 r. w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Tam i (niekiedy) z powrotem. Migracje a tożsamość na Górnym Śląsku”. W trakcie sesji historycy zaprezentowali referaty m.in. o wyjazdach ze Śląska w XIX w. do Brazylii, USA, w XX w. do RFN, o deportacjach do ZSRS i emigracji po stanie wojennym, o przyjezdnych z Kresów Wschodnich. Wśród prelegentów byli naukowcy z Instytutu Pamięci Narodowej.
Program:
DZIEŃ PIERWSZY –20 października 2022
Otwarcie 9:45
Panel I – 10:00–11:30
Dr Andrzej Michalczyk (Ruhr-Universität Bochum) – Początki górnośląskich migracji: kierunek Brazylia i USA (połowa XIX wieku)
Dr David Skrabania (Kulturreferent für Oberschlesien, Ratingen) – Znad Rawy nad Ruhrę: Górnoślązacy w Westfalii
Dr Mirosław Węcki (Uniwersytet Śląski w Katowicach/Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach) - Z Polski do Niemiec i odwrotnie: migracje wewnątrzgórnośląskie po 1922 roku
Dyskusja
Moderacja: dr Sebastian Rosenbaum (Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach)
11:30–11:45 Przerwa kawowa
Panel II – 11:45–13:30
Dr Dariusz Węgrzyn (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, Katowice) – Sowieckie deportacje z Górnego Śląska 1945
Dr Bernard Linek (Instytut Śląski, Opole) – Wysiedlenie ludności niemieckiej z województwa śląskiego 1945–1949.
Dr Bogusław Tracz (Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach) – Z Kresów Wschodnich na Górny Śląsk: dynamika migracji i problemy integracji
Zbigniew Gołasz (Muzeum w Gliwicach) – Z Francji na Śląsk: powojenna reemigracja i jej problemy
Dyskusja
Moderacja: Aneta Kuberska (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, Katowice)
DZIEŃ DRUGI 21 października 2022 r.:
Otwarcie 11:00
Panel III – 11:00–13:00
Dr hab. Adam Dziuba (Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach) – Za pracą: werbunek robotników do pracy w górnośląskim przemyśle w okresie PRL
Dr Beata Piecha-van Schagen (Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie) – „Werbusy” i „wulce”. Tożsamość robotników napływowych w GOP w świetle relacji
Robert Ciupa (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, Katowice) – Migracje w górnictwie w czasie PRL – na przykładzie „Dziewięciu z Wujka”
Dr Sebastian Rosenbaum (Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach) – Do Rajchu. Emigracja do RFN (1956–1989)
Dr Justyna Kijonka (Uniwersytet Śląski) – Wokół tożsamości migrantów z Górnego Śląska w Republice Federalnej Niemiec
Dyskusja
Moderacja: dr Dariusz Węgrzyn (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, Katowice)
Panel IV – 13:15–14:45
Dr Grzegorz Wołk (Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie) – Wymuszona emigracja po wprowadzeniu stanu wojennego – uwarunkowania ogólnopolskie.
Dr Jarosław Neja (Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach) – Emigracja przymusowa z województwa katowickiego po 13 grudnia 1981 r.
Karol Chwastek (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, Katowice) – Wyjazdy na Zachód działaczy NSZZ „Solidarność” w Jastrzębiu-Zdroju
Dyskusja
Moderacja: Sylwester Strzałkowski (Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, Katowice)
Podsumowanie i zakończenie konferencji 14:45 – 15:00