Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

21 października 2022 r. na cmentarzu parafialnym pw. św. Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach przy ul. Smutnej odbyła się uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego śp. Bolesław Wieczorka znakiem pamięci „Tobie Polsko”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach we współpracy z Urzędem Miasta Żory. W uroczystości wzięli udział: rodzina powstańca śląskiego, Jan Kwaśniewicz - naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Katowicach, Daniel Wawrzyczek – zastępca Prezydenta Miasta Żory, Anna Szelka – sekretarz miasta, Piotr Kosztyła – przewodniczący Rady Miasta, Tomasz Górecki – pracownik Muzeum Miejskiego w Żorach, ks. Tomasz Nowak proboszcz Parafii pw. św. Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach, przedstawiciele Komendy Miejskiej w Żorach oraz klasy mundurowej z Zespołu Szkół nr 3 w Żorach.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentował Jan Kwaśniewicz naczelnik OBUWiM w Katowicach, który poprowadził uroczystość. Po przywitaniu gości przybliżył zgromadzonym genezę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud! Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia” oraz symbolikę znaku pamięci „Tobie Polsko”. Podczas uroczystości Tomasz Górecki przybliżył życiorys powstańca. Następnie Jan Kwaśniewicz dokonał oznaczenia grobu, a zgromadzeni goście złożyli kwiaty. Nie zabrakło także modlitwy, którą poprowadził ks. Tomasz Nowak. Na zakończenie głos zabrał Daniel Wawrzyczek, zastępca Prezydenta Miasta Żory oraz rodzina weterana.

Bolesław Wieczorek urodził się 25 kwietnia 1903 r. w Wójtowej Wsi. Był synem powstańca śląskiego Franciszka Wieczorka i Marii z d. Achtelik. W latach 1909-1917 uczęszczał do szkoły powszechnej w Gliwicach. W 1917 r. podjął naukę jako drogerzysta, którą ukończył w 1920 r. Należał od 1919 r. do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska w Gliwicach. Początkowo pełnił rolę kuriera pomiędzy dowódcą batalionu a dowódcą kompanii. Był zaangażowany w akcję zdobywania broni z magazynu i strażnicy Grenzschutzu oraz podczas rozbrajania funkcjonariuszy. W jego domu zorganizowano magazyn broni. W latach 1919-1921 brał czynny udział w trzech powstaniach śląskich oraz akcji plebiscytowej. W czasie I powstania pełnił rolę kuriera. Natomiast w trakcie II powstania walczył na terenie pow. gliwickiego m.in. w Wójtowej Wsi, Żernicy, Smolnicy i Ostropie. Podczas III powstania służył w 3 kompanii 1 baonu 4 gliwickiego pułku piechoty im. Stefana Batorego. Walczył wówczas pod Małym i Wielkim Kamieniem, Raszową, Dziewkowicami i Błotnicą. Z wojska powstańczego został zwolniony w sierpniu 1921 r. w wyniku rozwiązania. W czasie akcji plebiscytowych ochraniał wiece polskie. Po zakończeniu III powstania musiał uchodzić z Wójtowej Wsi w wyniku prześladowań ze strony Niemców. Osiedlił się wówczas w Żorach. Od 1 lipca 1922 r. do 15 listopada 1923 r. był zatrudniony jako kancelista w Sądzie Grodzkim w Katowicach. Później rozpoczął pracę w Żorach, gdzie był sekretarzem miejskim. W latach 1925-1926 odbywał służbę wojskową w 50 pułku piechoty. Został wówczas mianowany na stopień kaprala. W 1939 r. brał udział w wojnie obronnej, a od 1940 r. służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W latach 1940-1943 służył na Środkowym Wschodzie i w Północnej Afryce, a następnie w latach 1943-1945 we Włoszech. Uczestniczył w kampanii włoskiej w dniach od 31 grudnia 1943 r. do 2 maja 1945 r. Został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Śląską Wstęgą Waleczności, Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino, Gwiazdą za Wojnę 1939-45, Gwiazdą Afryki, Gwiazdą Italii, Śląskim Krzyżem Powstańczym oraz Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi. Zmarł 22 października 1987 r.

Opr.: D. Mikoda

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.