Nawigacja

Aktualności

Prezentacja wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ – Skoczów, 27 października – 13 listopada 2020

We wtorek, 27 października na skoczowskim Rynku otwarta została plenerowa wystawa „TU rodziła się Solidarność”, przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej z okazji 40. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność”. Wcześniej była ona prezentowana m.in. w Bielsku-Białej oraz – jako część większej całości – w Warszawie.

W skromnej - z oczywistych względów - uroczystości otwarcia ekspozycji wzięli udział burmistrz Skoczowa Mirosław Sitko, przewodniczący podbeskidzkiej „Solidarności” Marek Bogusz oraz szef skoczowskiego Oddziału „S” Czesław Chrapek.

  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
  • Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".
    Otwarcie wystawy „Tu rodziła się Solidarność“ w Skoczowie. Fot. Region Podbeskidzie NSZZ "Solidarność".

Adrian Rams, autor wystawy „Tu rodziła się Solidarność“  – Ekspozycja składa się z części ogólnopolskiej, regionalnej i lokalnej. Część regionalna poświęcona jest wydarzeniom, które toczyły się na terenach dzisiejszego województwa śląskiego latem 1980 r. Wystawy lokalne opisują wydarzenia z czterech miejscowości: Tarnowskich Gór, Bielska Białej, Dąbrowy Górniczej i Jastrzębia-Zdroju. W Tarnowskich Górach 21 sierpnia 1980 roku odbył się pierwszy w województwie katowickim strajk solidarnościowy z robotnikami z Wybrzeża.

Instytut Pamięci Narodowej zainaugurował obchody 40. rocznicy powstania „Solidarności” 1 lipca. Z tej okazji przygotował wystawę „TU rodziła się Solidarność”, która była pokazana równocześnie w 17 miejscowościach rozsianych po całej Polsce. Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach opracował regionalną cześć wystawy – przedstawiającą wydarzenia tworzenie się nowych niezależnych związków zawodowych na terenach znajdujących się w dzisiejszych granicach administracyjnych województwa śląskiego – oraz cztery wystawy lokalne poświęcone: Tarnowskim Górom, Bielsku-Białej, Dąbrowie Górniczej i Jastrzębiu-Zdroju.

W utworzonym w 1975 r. województwie bielskim nie było zorganizowanej opozycji lub tradycji strajkowych, jednak informacje o strajkach na Wybrzeżu w 1980 roku docierały do miejscowych robotników i padały na podatny grunt. 8 sierpnia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacji w Bielsku-Białej pracownicy zaczęli zbierać podpisy pod listą postulatów do dyrekcji zakładu. Tego samego dnia strajk rozpoczął się w Bielskich Zakładach Przemysłu Lniarskiego „Lenko”. Trzy dni później wybuchł strajk w Bielskiej Fabryce Maszyn „Befama” – jednym z największych zakładów w mieście. 

Po ogłoszeniu postulatów gdańskich pracownicy bielskich zakładów zaczęli je popierać na masówkach, dokładając do nich swoje żądania. Tak rozwijały się protesty m.in. w Fabryce Aparatów Elektrycznych „Apena”, Bielskiej Fabryce Armatury „Befa” i Fabryce Samochodów Małolitrażowych. Protesty w zakładach odbywały się oddzielnie, w sposób nieskoordynowany. 27 sierpnia powołano komitet strajkowy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacji, którego śladem poszli pracownicy Befamy i FSM. Strajki objęły także zakłady z Oświęcimia, Andrychowa, Kęt i Żywca.

Strajki na Podbeskidziu trwały jeszcze w pierwszych dniach września. 11 września 1980 r., w siedzibie bielskiego oddziału Stowarzyszenia PAX, odbyło się pierwsze spotkanie organizacyjne Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego samorządnych, niezależnych związków zawodowych w województwie bielskim. W zebraniu wzięli udział przedstawiciele trzydziestu zakładów pracy, dało ono następnie początek podbeskidzkiej „Solidarności”.

Wystawę w Skoczowie oglądać można do 13 listopada 2020 r.

 

do góry