Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/40769,Prezentacja-oznaki-okolicznosciowej-z-okazji-dnia-objecia-Gornego-Slaska-przez-R.html
02.03.2026, 20:55

Prezentacja oznaki okolicznościowej z okazji dnia objęcia Górnego Śląska przez Rzeczpospolitą – Warszawa, 3 lipca 2017

03.07.2017

W dniu 3 lipca 2017 r.  na Przystanku Historia IPN w Warszawie, przy ul. Marszałkowskiej 21/25, odbyło się spotkanie pt. „»Raduj się Polsko!« oznaka okolicznościowa z okazji dnia objęcia Górnego Śląska przez Rzeczpospolitą”. 

W programie:

  • Otwarcie i prezentacja oznaki dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach
  • Krótka historia oznaki - Aleksandra Korol-Chudy (IPN Katowice)
  • Podstawowe informacje dotyczące munduru powstańczego oraz prezentacja Grupy Rekonstrukcji Powstań Śląskich „Weteran” – Jarosław Wroński
  • Filmowa Encyklopedia Powstań Śląskich – prezentacja projektu przez jego współtwórcę Macieja Marmolę oraz projekcja jednego z odcinków.

W dniu 20 czerwca 1922 r. w Katowicach odbyła się główna uroczystość objęcia Górnego Śląska przez administrację polską. Wydarzenie to wieńczyło kilkuletni okres zmagań dyplomatycznych i militarnych o sporny region, w których stronami były odrodzona Polska i pokonane w I wojnie światowej Niemcy. W ten sposób ziściło się marzenie wielu Ślązaków. Ich poświęcenie w powstaniach 1919, 1920 i 1921 r. oraz zaangażowanie w akcji plebiscytowej, której kulminacją był sam plebiscyt przeprowadzony 20 marca 1921 r., przyniosło skutki. Oczywiście nie miałoby to miejsca bez wsparcia ze strony władz i społeczeństwa polskiego. Sukces, jakim niewątpliwie była inkorporacja regionu, wywołał entuzjazm społeczeństwa polskiego.

Na tę okoliczność, najprawdopodobniej z inicjatywy Centralnego Komitetu Uroczystości Dnia Objęcia Górnego Śląska, wybito w Krakowie oznakę okolicznościową, którą zaprojektował znany rzeźbiarz, Konstanty Laszczka. Znaczek, o średnicy 26 mm, wykonany był z blachy mosiężnej, czasem srebrzonej. W oryginale bity z kontrą, mocowany na szpilkę. Przedstawiał śląskiego orła z koroną na piersi w perełkowym otoku i był noszony w tych dniach na Górnym Śląsku i w Polsce jako oznaka radości z przyłączenia regionu do Rzeczpospolitej.

Z okazji 95 rocznicy przyłączenia Górnego Śląska do Rzeczpospolitej Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wydał replikę tej oznaki.

Fot. K. Liszka.