95 lat temu wybuchło III Powstanie Śląskie.
Dzięki niemu w granicach Polski znalazły się Katowice, Świętochłowice, Królewska Huta (obecny Chorzów), Rybnik, Lubliniec, Tarnowskie Góry i Pszczyna.
Odzyskanej w listopadzie 1918 roku niepodległości przyszło Polsce bronić nie tylko przed bolszewikami na wschodzie i północy, ale również na innych granicach. O przynależności Górnego Śląska do Polski lub do Niemiec miał zadecydować plebiscyt – tak postanowiono na konferencji pokojowej w Paryżu. Niemcy, oprócz fizycznego terroru, stosowali także różne nieczyste zabiegi, by zapewnić sobie zwycięstwo. Między innymi sprowadzili tysiące swoich rodaków, którzy nie byli stałymi mieszkańcami Górnego Śląska. Plebiscyt odbył się 20 marca 1921 roku, przy sięgającej 98% frekwencji. Niemieckie zabiegi okazały się skuteczne i komisja plebiscytowa większość spornego obszaru przyznała Niemcom, w tym rejony najbardziej uprzemysłowione. Polską odpowiedzią było III Powstanie Śląskie.
Wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 r. Było ostatnim z trzech zbrojnych zrywów polskiej ludności na Śląsku. Jego efektem było przyznanie Polsce znacznie większej części Górnego Śląska, niż zamierzano po przegranym przez Polskę plebiscycie.
Na czele powstania stał Wojciech Korfanty, znany polski polityk, działacz chrześcijańskiej demokracji, w przeszłości poseł do Reichstagu. Z mandatu polskiego rządu sprawował funkcję komisarza plebiscytowego.
Walki trwały dwa miesiące. Początkowo inicjatywa należała do powstańców, później szala zaczęła przechylać się na stronę Niemców, którzy na początku czerwca zwyciężyli w zaciętej bitwie pod Górą św. Anny na Opolszczyźnie. Wówczas walki zostały przerwane. W III powstaniu wzięło udział około 60 tys. Polaków – 1218 spośród nich poległo, 794 odniosło rany.
W wyniku tego zrywu Rada Ambasadorów zdecydowała o korzystniejszym dla Polski podziale Śląska. Z obszaru plebiscytowego, zamieszkanego przez ponad 2 mln ludzi, do Polski przyłączono 29 proc. terenu i 46 proc. ludności. W Polsce znalazły się m.in. Katowice, Świętochłowice, Królewska Huta (obecny Chorzów), Rybnik, Lubliniec, Tarnowskie Góry i Pszczyna. Podział był też korzystny dla Polski gospodarczo – na przyłączonym terenie znajdowały się 53 z 67 istniejących kopalni, 22 z 37 wielkich pieców oraz 9 z 14 stalowni.
W najbliższych dniach w Katowicach i wielu innych miastach regionu uroczyście obchodzona będzie 95. rocznica wybuchu III Powstania Śląskiego. Planowane są m.in. konferencja naukowa, projekcje filmów, uroczyste msze, koncerty i inne imprezy.
PROGRAM OBCHODÓW
2 maja 2016 r.
Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach (ul. Polaka 1) w godz. 16.00–19.00 zaprasza na „Mobilizację do obchodów 95. Rocznicy III Powstania Śląskiego”.
godz. 19.00 – w kościele pw. św. Jadwigi Śląskiej w Katowicach-Szopienicach (pl. Powstańców Śląskich). Msza św. pod przewodnictwem abp. Wiktora Skworca.
godz. 20.00 – pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach. „Już zachodzi czerwone słoneczko”, wspólne śpiewanie z Zespołem Pieśni i Tańca „Mały Śląsk”
godz. 20.30 – pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach. Oficjalna część obchodów z udziałem Kompanii Honorowej 34. Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej w Bytomiu.
godz. 21.30 – Strefa Kultury Katowice. „Ten dwudziesty pierwszy roczek” – projekt multimedialny w przestrzeni zewnętrznej kompleksu Muzeum Śląskiego
3 maja 2016 r.
Plac przed Urzędem Miejskim w Sosnowcu. Koncert „Polska w Hołdzie Powstańcom Śląskim”. Stowarzyszenie Pokolenie oraz Miasto Sosnowiec zapraszają mieszkańców Śląska i Zagłębia na koncert w 95. rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. W programie najlepsi polscy wykonawcy związani ze Śląskiem: Dżem, Myslovitz, Mioush, Piotr Kupicha, Kasia Grzesiek, Maciej Lipina.
Wstęp wolny!