28 października 2026 r. dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, wziął udział w tradycyjnych odwiedzinach grobów i miejsc pamięci narodowej w związku ze zbliżającą się uroczystością Wszystkich Świętych. Celem wydarzenia było upamiętnienie zasłużonych osób oraz oddanie hołdu tym, którzy swoją działalnością, odwagą i poświęceniem zapisali się na kartach historii Śląska i Polski.
Delegacja odwiedziła katowickie nekropolie oraz miejsca pamięci, oddając hołd bohaterom walk o wolność i niepodległość Polski, ofiarom totalitaryzmów, a także wybitnym przedstawicielom życia społecznego, politycznego i kulturalnego. Coroczne uroczystości, zorganizowane przez wojewodę śląskiego, były okazją do wspólnej zadumy i refleksji nad przeszłością oraz przypomnienia o ludziach, których dokonania pozostają ważną częścią historii naszego regionu.
Uroczystości rozpoczęły się modlitwą w kryptach Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach, gdzie złożono kwiaty i zapalono znicze przy grobowcach biskupów katowickich: Arkadiusza Lisieckiego, Stanisława Adamskiego oraz Herberta Bednorza.
Następnie delegacja udała się na cmentarz przy ul. Sienkiewicza. Kwiaty i znicze złożono pod Pomnikiem Męczeństwa Więźniów Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych oraz przy tablicach upamiętniających Henryka Sławika i Polaków zamordowanych na Kresach Wschodnich w latach 1939–1947. Uczestnicy odwiedzili również groby wybitnych postaci związanych z Górnym Śląskiem: Stanisława Ligonia, kompozytorów Henryka Mikołaja Góreckiego i Wojciecha Kilara, działacza społecznego i uczestnika powstań śląskich Arki Bożka, wicemarszałek Senatu RP Krystyny Bochenek oraz reżysera Kazimierza Kutza. Oddano także hołd obrońcom Katowic z września 1939 r., którzy stanęli do walki w obronie miasta przed niemieckim najeźdźcą.
Kolejnym miejscem pamięci był cmentarz przy ul. Francuskiej, gdzie delegacja złożyła kwiaty i zapaliła znicze pod Pomnikiem Ofiar Sybiru oraz na grobie bp. Tadeusza Szurmana, zwierzchnika Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Uczczono także pamięć Konstantego Wolnego, pierwszego marszałka Sejmu Śląskiego, oraz Wojciecha Korfantego, jednego z przywódców polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku i działacza na rzecz przyłączenia części regionu do odrodzonej Polski. Dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach, odwiedził również grób Andrzeja Rozpłochowskiego, jednego z przywódców śląskiej „Solidarności” i działacza opozycji antykomunistycznej.
Ważnym punktem tegorocznych uroczystości było odsłonięcie obelisku upamiętniającego funkcjonariuszy Komendy Rezerwy Policji Województwa Śląskiego, zamordowanych w 1940 r. przez Sowietów. Nowe upamiętnienie, zlokalizowane na terenie Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, nieopodal Grobu Policjanta Polskiego, zostało ufundowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach na wniosek Stowarzyszenia Rodzina Policyjna 1939 r. z siedzibą w Katowicach. Uroczystego odsłonięcia obelisku dokonał dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach.
Komenda Rezerwy Policji Województwa Śląskiego funkcjonowała pod tą nazwą od 1931 r., a wcześniej jako Komenda Szkoły Policji Województwa Śląskiego. Stanowiła zaplecze szkoleniowe oraz oddział zwarty śląskiej policji. Po agresji ZSRS na Polskę we wrześniu 1939 r. jej funkcjonariusze w olbrzymiej większości trafili do sowieckiej niewoli. Przetrzymywani w nieludzkich warunkach w obozie specjalnym NKWD w Ostaszkowie, wiosną 1940 r. zostali zamordowani w Kalininie (obecnie Twer) i pogrzebani w masowych grobach w Miednoje. Ich losy stanowią część tragicznej historii Zbrodni Katyńskiej.
Podczas uroczystości dr Andrzej Sznajder przypomniał o skali sowieckiej zbrodni i losach funkcjonariuszy śląskiej policji. Jak podkreślił:
„Wśród 6 311 zamordowanych było 1231 funkcjonariuszy Policji Województwa Śląskiego”.
Ofiarami mordu w Kalininie byli przede wszystkim policjanci Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego, funkcjonariusze żandarmerii wojskowej oraz żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza.
Swoje wystąpienie dyrektor Oddziału IPN w Katowicach zakończył słowami:
„Niech pamięć o nich będzie zawsze żywa”.
W trakcie wizyty na terenie Komendy Wojewódzkiej Policji delegacja złożyła również kwiaty i zapaliła znicze przy Grobie Nieznanego Policjanta Polskiego, oddając hołd funkcjonariuszom zamordowanym przez sowiecki aparat represji.
Następnie uczestnicy odwiedzili Komendę Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach. Przy tablicy upamiętniającej strażaków Państwowej Straży Pożarnej oraz druhów Ochotniczych Straży Pożarnych złożono kwiaty i zapalono znicze.
Ostatnim punktem uroczystości był cmentarz w Katowicach-Panewnikach. Delegacja odwiedziła cmentarz zakonny, mogiłę Harcerzy i Powstańców Śląskich – Obrońców Katowic w 1939 r. oraz Pomnik Nagrobny Żołnierzy Organizacji Niepodległościowych pomordowanych w latach 1945–1956. W tych miejscach również zapalono znicze i złożono kwiaty, oddając hołd poległym i pomordowanym bohaterom.
30 października 2026 r., w związku ze zbliżającą się uroczystością Wszystkich Świętych, Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, wraz z dr. Bartoszem Szostkiem z OBUWiM IPN w Katowicach odwiedzili Cmentarz Komunalny przy ul. Murckowskiej w Katowicach, aby oddać hołd osobom zasłużonym dla Ojczyzny oraz bohaterom walk o wolność i niepodległość Polski.
Podczas wizyty zapalili znicze na kwaterze Żołnierzy Niezłomnych, upamiętniając żołnierzy powojennego podziemia niepodległościowego, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie pogodzili się z narzuconym Polsce systemem komunistycznym i kontynuowali działalność na rzecz jej suwerenności.
Znicze zapłonęły również na grobach płk. Henryka Czerwińskiego oraz ppłk. mgr. inż. Mariana Piotrowicza. Przedstawiciele katowickiego IPN oddali także hołd żołnierzom Armii Krajowej, zapalając znicze pod poświęconym im pomnikiem znajdującym się na katowickiej nekropolii.
Odwiedziny grobów i miejsc pamięci w okresie poprzedzającym uroczystość Wszystkich Świętych są wyrazem szacunku i wdzięczności wobec tych, którzy swoją służbą, odwagą i poświęceniem zapisali się w historii Polski. To również okazja do przypomnienia o losach ludzi, którzy w trudnych momentach naszej historii podejmowali walkę o wolność Ojczyzny.
***
Pamięć o zmarłych, wybitnych postaciach i bohaterach, którzy poświęcili swoje życie dla Polski, jest nieodzownym elementem naszej narodowej tożsamości. Upamiętnianie ich losów i dokonań pozwala z szacunkiem i wdzięcznością patrzeć na pozostawione przez nich dziedzictwo oraz przekazywać pamięć o nim kolejnym pokoleniom.