Zapraszamy na uroczystość obchodów 108. rocznicy obrony Lwowa w listopadzie 1918 r. oraz upamiętnienia ofiar ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na narodzie polskim w latach 1943-1945, która odbędzie się 30 października 2026 r. o godz. 15.00 na cmentarzu Mater Dolorosa w Memoriale Lwowskim (Pamięci) w Bytomiu, przy ul. Piekarskiej.
Głównymi organizatorami są Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich oraz Światowy Kongres Kresowian w Bytomiu, ponadto Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Drohobyckiej (sekcja w Bolesławcu), a także Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Oddziału w Katowicach.
W programie przewidziane jest przypomnienie uczestnikom o bohaterskiej postawie lwowian (często dzieci i młodzieży – orląt lwowskich), którzy w listopadzie 1918 r. włączyli się do walki o kształt granic odradzającej się po latach niewoli Rzeczypospolitej. Oddamy również hołd ofiarom zbrodni wołyńsko-galicyjskiej dokonanej przez nacjonalistów ukraińskich na polskich mieszkańcach przedwojennych województw: wołyńskiego, lwowskiego, stanisławowskiego i tarnopolskiego. Podczas uroczystości przewidziany jest także uroczysty apel pamięci z udziałem żołnierzy 34. Śląskiego Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej w Bytomiu, a także złożenie symbolicznych kwiatów i zapalenie zniczy pod Memoriałem Lwowskim.
Jednym z punktów obchodów planowanych na cmentarzu Mater Dolorosa w Bytomiu będzie odsłonięcie tablicy pamięci Szczepana Michalskiego (1905-1941), przedwojennego komendanta Hufca ZHP w Drohobyczu, żołnierza polskiego Ruchu Oporu w latach II wojny światowej, zamordowanego przez stalinowców, a także tablicy na grobie Emila Wehrsteina (1888-1959), ostatniego przedwojennego starosty Drohobycza, żołnierza ZWZ/AK, a po przyjeździe do Bytomia w 1945 r. Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, cudem ocalałego po złapaniu przez służby bezpieczeństwa i skazanego wyrokiem sądu wojskowego na śmierć. Wspomniane tablice ufundowali członkowie Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Drohobyckiej. Kwiaty i zapalone znicze z pewnością zostawimy nie tylko przy Memoriale Lwowskim (Pamięci), ale również na nagrobku Antoniego Nestarowskiego (1872-1954), architekta, który w latach 20-30. XX w. był jednym z projektantów i koordynatorów budowy we Lwowie jednej z naszych nekropolii narodowych: Cmentarza Obrońców Lwowa (zwanego też Cmentarzem Orląt Lwowskich). Jego postać i dokonania przypomnieliśmy podczas obchodów na bytomskiej nekropoli w minionym roku, odsłaniając wyremontowany staraniem IPN nagrobek.
Cieszy nas, że pamięć o bardzo zasłużonych dla nas wszystkich rodakach będzie przywracana. Serdecznie zapraszamy do udziału w planowanych obchodach!
dr Dominik Abłamowicz/OBUWiM IPN Katowice