Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/245941,95-rocznica-urodzin-Kazimierza-Switonia.html
06.08.2026, 07:58
Kazimierz Świtoń. Fot. Archiwum IPN
Kazimierz Świtoń podczas odsłonięcia tablicy upamiętniającej powstanie WZZ w Katowicach.

95. rocznica urodzin Kazimierza Świtonia

04.08.2026

4 sierpnia 1931 r. w Katowicach, urodził się Kazimierz Świtoń, założyciel pierwszych w PRL Wolnych Związków Zawodowych, znany działacz opozycji demokratycznej i śląsko-dąbrowskiej „Solidarności", odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 95. rocznicę urodzin Kazimierza Świtonia, 4 sierpnia 2026 r. Monika Kobylańska z Oddziału IPN w Katowicach zapaliła znicz na grobie opozycjonisty, który znajduje się na cmentarzu w Katowicach-Bogucicach. Delegacja katowickiego oddziału IPN uczestniczyła 8 lipca 2026 r. w mszy św. w intencji opozycjonisty, która została odprawiona w Bazylice św. Szczepana i Matki Bożej Boguckiej w Katowicach.

Kazimierz Świtoń w działalność opozycyjną zaangażował się w maju 1977 r., przyłączając się do głodówki protestacyjnej zorganizowanej przez Komitet Obrony Robotników w kościele św. Marcina w Warszawie w obronie robotników przetrzymywanych w więzieniach i aresztowanych działaczy KOR. Był następnie aktywnym uczestnikiem Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W sierpniu 1977 r. założył w swoim mieszkaniu czwarty w kraju Punkt Konsultacyjno-Informacyjny ROPCiO. W lutym 1978 r. utworzył pierwszy w Polsce Komitet Wolnych Związków Zawodowych. Za działalność opozycyjną wielokrotnie represjonowany, m.in. 2 marca 1979 r. skazany na 1 rok więzienia, następnie warunkowo zwolniony. Od września 1980 r. zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność". Był m.in. sekretarzem Zarządu MKZ Katowice, delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność". W stanie wojennym internowany. Aktywnie uczestniczył w demonstracjach rocznicowych pod krzyżem przy kopalni „Wujek" w Katowicach. W lutym 1988 r. został wybrany na wiceprzewodniczącego Regionalnej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność" Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Od lutego 1989 r. ponownie znalazł się w składzie RKW. W marcu 1988 r. był jednym z założycieli Komitetu Budowy Pomnika Górników Poległych 16 XII 1981 r. W sierpniu 1988 r. uczestniczył w strajkach górniczych. W latach 1989–1991 przewodniczył Społecznemu Komitetowi Budowy Pomnika ku Czci Górników KWK „Wujek" w Katowicach Poległych 16 XII 1981 r.

W wolnej Polsce aktywnie uczestniczył w życiu społecznym i politycznym, m.in. w latach 1991–1993 był posłem na Sejm.

W 1990 r. prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski uhonorował go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności w 2016 r.

Zmarł 4 grudnia 2014 r.

4 grudnia 2025 r. w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach im. Henryka Sławika odbyło się pierwsze spotkanie w ramach cyklu 45 lat „Solidarności" Śląsko-Dąbrowskiej – ludzie i struktury. Było poświęcone Kazimierzowi Świtoniowi, założycielowi pierwszych w PRL Wolnych Związków Zawodowych.

Zapraszamy do obejrzenia  zapisu ze spotkania.