W związku z obchodzonym przed kilkoma dniami Międzynarodowym Świętem Pracy (1 Maja), Oddziałowe Archiwum IPN w Katowicach pragnie przedstawić Państwu materiały archiwalne dot. obchodów święta 1 Maja w PRL, przekazane do zasobu naszego archiwum w formie darów prywatnych, w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci”.
Na przestrzeni ostatnich lat do zasobu OA IPN w Katowicach zostało przekazanych kilka darów prywatnych dot. obchodów 1 Maja w PRL na terenie Śląska oraz Zagłębia. Wszystkie te materiały odnoszą się do charakterystycznego punktu obchodów, jakim były w okresie PRL pochody pierwszomajowe. Obowiązkowe przemarsze przedstawicieli zakładów pracy i szkół ulicami miast miały pokazywać jedność społeczeństwa z władzami systemu komunistycznego. W przypadku stwierdzenia nieobecności pracowników na pochodach zakłady pracy mogły nałożyć na nich nagany lub inne kary dyscyplinarne. Pochody pierwszomajowe posiadały specjalną oprawę. Istotną część dekoracji stanowiły flagi, plakaty, portrety działaczy partyjnych oraz liczne hasła propagandowe, umieszczone na transparentach. Po zakończeniu oficjalnej części pochodów organizowano festyny oraz kiermasze. Ówczesnym władzom bardzo zależało na tym, aby Międzynarodowe Święto Pracy obchodzone było w sposób szczególnie uroczysty i podniosły.
Wśród przekazanych materiałów archiwalnych dot. obchodów dnia 1 Maja na szczególne wyróżnienie zasługuje zbiór fotografii przekazany przez Stanisława Dudę. Fotografie te zostały wykonane podczas pochodu pierwszomajowego 1 maja 1955 r. w Wojkowicach (pow. Będzin) i przedstawiają pochód pierwszomajowy z udziałem mieszkańców i pracowników miejscowych zakładów pracy, m.in. Cementowni „Saturn” w Grodźcu, a także Klubu Sportowego „Budowlani”. Fotografie te dokumentują nie tylko sam przebieg pochodu, ale także pokazują poszczególne osoby, w tym rodziny z dziećmi biorące udział w państwowym święcie i spędzające świąteczny czas na łonie natury, już po zakończeniu oficjalnych uroczystości.
Do zasobu OA IPN w Katowicach zostały również przekazane fotografie wykonane podczas obchodów Międzynarodowego Święta Pracy m.in. na terenie Chrzanowa. Fotografie te dokumentują pochody pierwszomajowe z lat: 1961, 1970 oraz 1978. Na wszystkich fotografiach widoczny jest podniosły charakter wydarzenia wraz z charakterystyczną oprawą.
Na wyróżnienie zasługuje również kolekcja fotografii przedstawiająca obchody Święta Pracy w okresie PRL, przekazana przez Jolantę Wojtczak. Fotografie te zostały wykonane na terenie Katowic w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia i również dokumentują przebieg uroczystości pierwszomajowych w centrum Katowic z udziałem licznej grupy mieszkańców miasta i przedstawicieli zakładów pracy.
Niniejszym informujemy, że Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Katowicach podjął wszelkie możliwe starania w zakresie identyfikacji osoby posiadającej pełnię praw autorskich, a w przypadku identyfikacji takiej osoby, podjął wszelkie próby skontaktowania się z taką osobą. Mając na uwadze powyższe, w przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub zastrzeżeń prosimy o kontakt: Oddziałowe Archiwum IPN w Katowicach, oddzial.katowice@ipn.gov.pl
Sygnatura: IPN Ka 454/51, t. 4, IPN Ka 454/205, t.7, IPN Ka 454/229.