W ceremonii wzięli udział Prezydent RP Karol Nawrocki, zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej: dr hab. Karol Polejowski, dr hab. Krzysztof Szwagrzyk i dr Mateusz Szpytma, a także rodziny ofiar, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, środowisk kombatanckich i patriotycznych, duchowieństwo, żołnierze, harcerze, mieszkańcy regionu oraz przedstawiciele instytucji zaangażowanych w pielęgnowanie pamięci o Żołnierzach Niezłomnych.
Uroczystości rozpoczęły się w Kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej na Grapce, gdzie wystawiono trumny ze szczątkami żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Był to czas modlitwy, skupienia i osobistego pożegnania dla rodzin oraz wszystkich, którzy przybyli, by oddać hołd ofiarom komunistycznej zbrodni.
Centralnym punktem uroczystości była Msza Święta odprawiona przed ołtarzem polowym w Kamesznicy. W homilii biskup polowy Wiesław Lechowicz przypomniał o znaczeniu miłości do ojczyzny, wierności wartościom oraz gotowości do ofiary. Postawę żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych ukazał jako wyraz odpowiedzialności za wspólnotę narodową i służby Polsce.
Podczas uroczystości głos zabrał Prezydent RP Karol Nawrocki, który podkreślił znaczenie działań prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w zakresie poszukiwania, identyfikacji i godnego pochówku ofiar systemów totalitarnych.
– To symboliczny powrót sprawiedliwości i powrót naszych wielkich bohaterów. Za ten powrót chciałem z głębi serca podziękować przede wszystkim Instytutowi Pamięci Narodowej za tak ważną dla Polski misję poszukiwania, identyfikowania i chowania naszych narodowych bohaterów – powiedział Prezydent RP Karol Nawrocki.
Prezydent RP zwrócił się także do rodzin pomordowanych żołnierzy, dziękując im za przechowanie pamięci o bliskich w czasach, gdy prawda o ich losach była przez komunistyczne państwo przemilczana lub zakłamywana.
W czasie ceremonii Prezydent Karol Nawrocki przekazał 25 flag państwowych rodzinom zidentyfikowanych żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Flagi z trumien żołnierzy, których tożsamości dotąd nie udało się ustalić, zostały przekazane Instytutowi Pamięci Narodowej.
Po zakończeniu Mszy Świętej Wojskowa Asysta Honorowa sformowała kondukt żałobny, który przeszedł na nowy Cmentarz Wojenny Żołnierzy NSZ w Kamesznicy. Tam, z należnym ceremoniałem, do grobów złożono szczątki prawie 60 żołnierzy ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”. Uczestnicy uroczystości złożyli wieńce i zapalili znicze.
Nowy cmentarz wojenny w Kamesznicy ma szczególny wymiar symboliczny. Jego centralnym elementem jest pięciometrowy kamienny pomnik z wyciętym motywem krzyża, przez który widoczny jest masyw Baraniej Góry. Lokalizacja nekropolii na zboczu, z widokiem na Baranią Górę, nawiązuje do historii zgrupowania „Bartka” – to właśnie w tym rejonie znajdowały się partyzanckie obozowiska oraz siedziba sztabu Henryka Flamego.
Budowa miejsca spoczynku żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych w Kamesznicy rozpoczęła się symbolicznie w październiku 2022 r., kiedy ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej Karol Nawrocki odsłonił tablicę – kamień węgielny przyszłej nekropolii.
Pochowani w Kamesznicy żołnierze byli ofiarami operacji likwidacyjnej „Lawina” – jednej z największych zbrodni komunistycznych dokonanych na żołnierzach podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej. Dzięki pracom prowadzonym przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN oraz działaniom identyfikacyjnym możliwe stało się przywrócenie im imion, nazwisk i należnego miejsca w narodowej pamięci.
Żołnierze pochowani na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy NSZ w Kamesznicy:
- Jan Wojtas
- Julian Wojciuch
- Jakub Walczak
- Karol Talik
- Franciszek Talik
- Antoni Sojka
- Karol Rojczyk
- Bolesław Palarz
- Franciszek Pajestka
- Michał Pajestka
- Józef Olszar
- Alojzy Ogrocki
- Tadeusz Obtułowicz
- Władysław Nowotarski
- Józef Maślanka
- Karol Maślanka
- Stanisław Łajczak
- Jakub Łaciak
- Ernest Kozubek
- Franciszek Konior
- Mieczysław Inglot
- Antoni Gwiżdż
- Jan Dróżdż
- Antoni Byrdy
- Alojzy Talik
- Eugeniusz Kania
- Jan Zawada
Zapis uroczystości dostępny jest na kanale IPNtv.
