Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

Oddziałowe Archiwum IPN w Katowicach pragnie zaprezentować Państwu ciekawy dar prywatny, przekazany w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci” przed kilkoma tygodniami przez Panią Annę Syskę do zasobu katowickiego Oddziału IPN.

Archiwum rodziny Syska zawiera dokumentację przedstawiającą losy dwóch związanych ze sobą rodzin: Górniak oraz Syska.

Rodzina Górniak od pokoleń związana była z Zagłębiem Dąbrowskim. Najstarszy członek rodziny – Jan Górniak, s. Władysława i Konstancji, urodził się 25 maja 1898 r. w Korzecku pow. Kielce, natomiast od najmłodszych lat związany był z Czeladzią. Uczęszczał do Szkoły Powszechnej przy KWK „Czeladź” w Czeladzi-Piaskach. W 1919 r. został powołany do odbycia służby wojskowej i w tym samym roku został skierowany na front ukraiński. Brał również udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po powrocie z wojny do domu podjął pracę w kopalni „Czeladź” w Czeladzi, w której pracował nieprzerwanie do wybuchu II wojny światowej. W latach 1941–1943 przebywał na robotach przymusowych w Dortmundzie. Po powrocie z Niemiec ponownie podjął pracę w KWK „Czeladź”. Przez większą część swego zawodowego życia związany był z górnictwem. W ostatnich latach aktywności zawodowej zatrudniony był w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu Spożywczego w Katowicach Oddział w Sosnowcu. W 1977 r. z żoną Katarzyną obchodził 50 rocznicę zawarcia związku małżeńskiego. Jan Górniak zmarł 19 czerwca 1979 r.

Dzieci Katarzyny i Jana Górników także związane były z pracą w górnictwie. Córka Janina Syska zd. Górniak urodziła się 27 kwietnia 1930 r. w Czeladzi-Piaskach. Uczęszczała do Gimnazjum oraz Liceum im. Emilii Plater w Sosnowcu. Następnie ukończyła studia wyższe o kierunku górniczym. Zawodowo związana była z KWK „Siersza” w Trzebini. Syn Zdzisław (ur. 30 września 1935 r. w Sosnowcu) w 1959 r. uczęszczał do Szkoły Ogólnokształcącej Męskiej im. Bolesława Prusa w Sosnowcu, a następnie ukończył studia wyższe na Politechnice Śląskiej w Gliwicach w zakresie eksploatacji złóż węgla i uzyskał tytuł inżyniera górnictwa. Po zakończeniu studiów zatrudniony był w czeladzkich kopalniach: „Czeladź”, „Saturn” oraz „Czerwona Gwardia”. W latach 1974–1980 zdobytą wiedzę i doświadczenie przekazywał młodym słuchaczom Zasadniczej Szkoły Górniczej w Trzebini jako nauczyciel przedmiotów zawodowych.

Losy rodzin Górnik i Syska łączą się ze sobą w momencie zawarcia małżeństwa przez Janinę Górnik z Mieczysławem Syską. Wśród licznie zachowanych dokumentów znajdują się materiały dot. Ludwika Syski (teścia Janiny Syski). Ludwik Syska urodził się 1 sierpnia 1902 r. w Chrzanowie. Przez 35 lat zawodowo związany był z Fabryką Maszyn Budowlanych Lokomotyw „Bumar – Fablok” w Chrzanowie. Przed II wojną światową poślubił Teklę Burkę. Małżeństwo posiadało troje dzieci: Edwarda (ur. 1931 r.), Helenę (ur. 1933 r.) oraz Mieczysława (ur. 1934 r.). W czasie II wojny światowej Ludwik Syska został wysłany na roboty przymusowe do Wrocławia. Po powrocie do kraju został ponownie zatrudniony w chrzanowskiej fabryce lokomotyw.

Archiwum rodziny Syska zawiera liczne, rodzinne dokumenty (akty urodzenia, akty zgonu, świadectwa szkolne ze szkół podstawowych oraz szkół średnich, zaświadczenia, dyplomy, świadectwa pracy). Materiały te, mimo upływu lat, zachowane są w bardzo dobrym stanie technicznym i stanowią bezcenną pamiątkę rodzinną, dzięki której można przeprowadzić ciekawe badania genealogiczne. To również cenne źródło historyczne nie tylko w zakresie historii politycznej, ale także społecznej.

Na szczególną uwagę zasługują liczne fotografie, które stanowią ważną część archiwum rodziny Syska. Najstarsze z nich zostały wykonane na początku XX w. Dokumentują one ważne chwile poszczególnych członków rodzin Górniak i Syska, zarówno z życia prywatnego, jak i zawodowego.

Sygnatura: IPN Ka 454/205, t. 1–7.