Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

3 marca 2025 r. odbyły się katowickie uroczystości upamiętniające Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. O godz. 9.00 na grobach: Henryka Filipeckiego, Antoniego Fojcika, Władysława Grada, Mariana Kostępskiego, Franciszka Skrobola, Antoniego Tkocza oraz Józefa Wawrzyńczyka oraz pod pomnikiem „Gloria Victis“ w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych (sektor 18, rząd 1) na cmentarzu komunalnym przy ul. Murckowskiej w Katowicach Waldemar Bojarun, wiceprezydent Miasta Katowice, Magdalena Szewczuk-Szturc, dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach złożyli kwiaty i zapalili znicze.

Główne obchody odbyły się w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, przy placu ks. E. Szramka 1 w Katowicach. Uroczystości rozpoczął okolicznościowy koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Polskiej Grupy Górniczej pod dyrekcją Mirosława Kaszuby. Mszy św. przewodniczył bp Grzegorz Olszowski, który przypomniał zebranym, że żołnierze wyklęci w obliczu powojennego zniewolenia komunistycznego podjęli nierówną walkę o wolność naszej ojczyzny. Jego zdaniem gotowość do poświęceń, wierność wartościom: Bóg, honor i ojczyzna to dla nas dzisiaj wzór odwagi i miłości. Po mszy na placu ks. E. Szramka odbył się apel pamięci. Następnie oddano salwę honorową. Na zakończenie uroczystości delegacje złożyły kwiaty i wiązanki w kaplicy „Golgota Ojczyzny”.

W uroczystościach wzięli udział: Michał Kopański, wicewojewoda śląski oraz przedstawiciele parlamentu, władz wojewódzkich, samorządowych, środowisk kombatanckich, służb mundurowych oraz klas mundurowych, harcerze z województwa śląskiego, mieszkańcy Katowic.

Katowicki oddział IPN reprezentował Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętnianiwa Walki i Męczeństwa w Katowicach.

Główne uroczystości zostały zorganizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz parafię pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Katowicach.

Uroczystości zostały objęte patronatem honorowym przez Marka Wójcika, Wojewodę Śląskiego oraz Marcina Krupę, Prezydenta Miasta Katowice.

Patronat medialny: Gość Niedzielny, Radio eM, Radio Katowice, TVP 3 Katowice.

***

Zgodnie z wolą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest w tym roku obchodzony już po raz piętnasty jako święto państwowe. Data 1 marca nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1951 r. w mokotowskim więzieniu komuniści strzałem w tył głowy zamordowali przywódców IV Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość – Łukasza Cieplińskiego i jego towarzyszy walki. Tworzyli oni ostatnie kierownictwo ostatniej ogólnopolskiej konspiracji kontynuującej od 1945 r. dzieło Armii Krajowej.

„Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji niepodległościowych, za krew przelaną w obronie ojczyzny” – napisał w lutym 2010 r. prezydent Lech Kaczyński, który podjął inicjatywę ustawodawczą w zakresie uchwalenia tego święta. Ta idea, podtrzymana przez kolejnego prezydenta Bronisława Komorowskiego, została zrealizowana ustawą z 3 lutego 2011 r. O wprowadzenie tego święta ubiegał się również prezes IPN Janusz Kurtyka.

Bohaterowie: Henryk Filipecki, Antoni Fojcik, Władysław Grad, Marian Kostępski, Franciszek Skrobol, Antoni Tkocz oraz Józef Wawrzyńczyk spoczywają w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych na cmentarzu komunalnym przy ul. Murckowskiej w Katowicach. W 2021 r. podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Katowicach został odsłonięty i poświęcony pomnik „Gloria Victis” znajdujący się na terenie kwatery. Instytut Pamięci Narodowej chcąc godnie uczcić zamordowanych przez komunistów, podjął starania o pozyskanie miejsca pod budowę indywidualnych grobów. Lokalizację wytypowano we współpracy z Urzędem Miasta Katowice i przy akceptacji Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, który zgodnie ze stosowną ustawą nadzoruje sprawy związane z grobownictwem wojennym. Miasto Katowice bezpłatnie udostępniło miejsce pod budowę kwatery. Opracowanie projektu zlecono architektowi z Pszczyny Piotrowi Perledze. W centralnym miejscu kwatery wybudowano pomnik upamiętniający ofiary zbrodni sądowych reżimu komunistycznego. Napis „Gloria Victis“ na upamiętnieniu nawiązuje do obiektu, który znajduje się na cmentarzu przy ul. Panewnickiej. Po obu stronach pomnika spoczęły szczątki żołnierzy powojennego podziemia odnalezione przez Instytut w ramach prowadzonych prac poszukiwawczo-archeologicznych.