Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

13 listopada 2024 r. Darczyńca przekazał do katowickiego Oddziału IPN unikatowy plakat autorstwa Artura Turalskiego z przedstawienia "Tragedia Romantyczna" – wydarzenia, które w latach 80. przeszło do historii jako symbol sztuki inspirowanej duchem Solidarności. 5 maja 1981 r., pod przewodnictwem Andrzeja Rozpłochowskiego, Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ Solidarność podjął decyzję o wystawieniu spektaklu, który połączył „Dziady” Adama Mickiewicza i „Kordiana” Juliusza Słowackiego.

Wydarzenie nie doszłoby do skutku bez zaangażowania dwóch młodych twórców, Mirosława Kina i Adama Gesslera – studentów Wydziału Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. To oni, pełni zapału i pasji, skontaktowali się z Jackiem Jagiełką, członkiem Zarządu MKZ odpowiedzialnym za sprawy kultury, i zaprezentowali mu pomysł na stworzenie spektaklu będącego wyrazem duchowej siły polskiego romantyzmu. Ten kontakt zapoczątkował wyjątkową współpracę, w której twórcy i mecenasi wspólnie kształtowali monumentalne przedsięwzięcie artystyczne.

Mecenat MKZ Katowice oraz zrzeszonych ZKZ-ów umożliwił organizację wydarzenia na ogromną skalę – zapewniono środki na stworzenie kilkutonowej scenografii (wykonanej w Hucie Katowice), stroje szyte w śląskich zakładach odzieżowych, a także wsparcie logistyczne. Było to wydarzenie bez precedensu – przejaw mecenatu kulturalnego w okresie, gdy Solidarność, będąca ruchem wolnościowym, starała się ożywić wartości narodowe poprzez sztukę.

Spektakl, pełen narodowej i religijnej symboliki, z udziałem takich artystów jak Kalina Jędrusik, Daniel Olbrychski i Czesław Niemen, który skomponował muzykę, przyciągnął do Spodka kilkadziesiąt tysięcy widzów. To bezprecedensowe przedsięwzięcie teatralne pozwoliło masowemu odbiorcy poczuć bliskość wartości narodowych i siłę romantyzmu – tej „olbrzymiej mocy”, o której mówił Artur Turalski, scenograf spektaklu.

Dziękujemy za ten cenny dar, który pomoże zachować pamięć o tym wyjątkowym wydarzeniu, tak głęboko zakorzenionym w historii Śląska, Solidarności i polskiego teatru!

Plakat został przekazany w ramach projektu IPN Archiwum Pełne Pamięci.

Przedstawienie przybliżają:

• hasło w Encyklopedii Solidarności
• artykuł Msza romantyczna ważniejsza niż zupa