Urodził się w 20 marca 1942 r. w Będzinie.
Jesienią 1980 r. zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność” w macierzystym zakładzie pracy - Fabryce Samochodów Małolitrażowych Zakład nr 7 w Sosnowcu. W lutym 1981 r. oddelegowany do pracy w MKZ Katowice, był pracownikiem Sekcji Interwencji tej struktury. Delegat na I i II Walne Zebranie Delegatów Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Od sierpnia 1981 r. był członkiem prezydium Zarządu Regionu, następnie od października 1981 r. wiceprzewodniczącym Zarządu Regionu ds. interwencji. Od 1981 r. należał także do Konfederacji Polski Niepodległej. Internowany w stanie wojennym, przetrzymywany był kolejno w ośrodkach odosobnienia w Strzelcach Opolskich, Zabrzu-Zaborzu, Grodkowie i Uhercach. Po zwolnieniu 11 XII 1982 r. był nadal prześladowany i szykanowany (m.in. kilkakrotnie zatrzymywany, przeniesiony na gorsze stanowisko w pracy) za krytykę systemu komunistycznego i propagowanie haseł solidarnościowych. Zmuszony do wyjazdu z kraju, w latach 1983–2006 przebywał na emigracji w USA. W latach 1984–1989 był współzałożycielem i przewodniczącym Komitetu „Solidarności” w Los Angeles, a także organizatorem pomocy dla emigrantów politycznych z kraju oraz zbiórek pieniężnych na działalność podziemnej „Solidarności”. Po powrocie z emigracji członek Stowarzyszenia Represjonowanych w Stanie Wojennym Regionu Śląsko-Dąbrowskiego.
W 2009 r. prezydent RP Lech Kaczyński uhonorował go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 2016 r. odznaczony został także Krzyżem Wolności i Solidarności.
9 listopada 2024 r. o godz. 11.00 w kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Sosnowcu, przy ul. S. Starzyńskiego 74. została odprawiona msza św. w intencji zmarłego. Śp. Ryszard Nikodem spoczął na cmentarzu parafialnym w Sosnowcu-Ostrowach Górniczych.
Cześć Jego Pamięci!