Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/207774,Zmarla-Iwona-Swietochowska.html
27.02.2026, 10:31

Zmarła Iwona Świętochowska

Z przykrością przyjęliśmy informację, że 3 października 2024 r. zmarła dr n. med. Iwona Świętochowska. Miała 94 lata.

15.10.2024

Uroczystości pogrzebowe odbyły się 23 października 2024 r. na cmentarzu parafialnym Mater Dolorosa przy ul. Piekarskiej w Bytomiu. W pogrzebie uczestniczył dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach.

Iwona Świętochowska, urodziła się 8 maja 1930 r. w Stanisławowie (dzisiejszy Iwano-Frankowsk na Ukrainie). 13 kwietnia 1940 r. wraz z bratem Jerzym Tomaszkiem, matką i babcią została wywieziona na Syberię. Rodzina Tomaszków zamieszkała w kołchozie we wsi Pieszczanka, z którego po kilku miesiącach uciekli do niedalekiej Presnogorkowki. Po ogłoszeniu układu Sikorski-Majski, wraz z bratem została umieszczona na osiedlu dla polskich sierot w Balachadi w dystrykcie Jamnagar. W 1943 r. rodzina Tomaszków przeszła przez kilka obozów dla polskich uchodźców w Afryce. Dzięki pomocy małżeństwa Zamenhofów dostali się do Afryki przez Pakistan i zamieszkali w obozach Kidugali i Kondo w Tanzanii oraz w Tangerze w Maroku. Podróż powrotna z wojennego przesiedlenia zajęła im prawie siedem lat. 17 lutego 1947 r. Tomaszkowie wrócili do Polski i zamieszkali w Bytomiu.

W 1955 r. Iwona Świętochowska ukończyła Śląską Akademię Medyczną i rozpoczęła specjalizację pediatryczną oraz pracę naukową, którą zakończyła jako adiunkt III Katedry i Kliniki Pediatrii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Zatrudniona kolejno: w Szpitalu Dziecięcym w Bytomiu, Szpitalu Miejskim nr 1 w Tarnowskich Górach, Szpitalu Miejskim nr 1 w Bytomiu, Klinice Pediatrii Śląskiej Akademii Medycznej w Bytomiu.

Iwona Świętochowska była aktywną działaczką NSZZ „Solidarność” przy Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach oraz przewodniczącą NSZZ „Solidarność” przy Klinice Pediatrycznej w Bytomiu. Udostępniała swoje mieszkanie na spotkania nielegalnej organizacji młodzieżowej „Ruch Młodzieży Niepodległej”, podczas których prowadzono lekcje historii Polski i inspirowano młodzieży do pomocy rodzinom osób internowanych. 25 lutego 1982 r. w mieszkaniu Iwony Świętochowskiej przeprowadzono przeszukanie i ujawniono biuletyny, ulotki i literaturę bezdebitową.

27 lutego 1982 r. została zatrzymana i internowana, początkowo w areszcie KWMO w Katowicach, a następnie w ośrodku odosobnienia w Bytomiu-Miechowicach. W ośrodku internowania pozostała do 24 lipca 1982 r. Po zwolnieniu z internowania nadal angażowała się w pomoc osobom internowanym i ich rodzinom, organizowała cotygodniowe prelekcje, w których udział brały osoby internowane i działacze „Solidarności”. W 1985 r. włączyła się w działalność Prymasowskiego Komitetu Charytatywno-Społecznego.

Utrzymywała kontakty z działaczami opozycyjnymi z całego kraju, a na początku 1989 r. była jedną z osób, które podpisały komunikat stwierdzający fakt utworzenia grupy inicjatywnej NSZZ „Solidarność” pracowników Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach.

Po 1989 r. uczestniczyła w reaktywowaniu samorządu lekarskiego, była delegatką na Zjazd Wojewódzki Izby Lekarskiej I i II kadencji oraz Zjazd Krajowy Izby Lekarskiej I kadencji.

Iwona Świętochowska została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (25 marca 2009 r.), Krzyżem Wolności i Solidarności (27 sierpnia 2015 r.), Krzyżem Zesłańców Sybiru (17 czerwca 2005 r.). Odznaczona została także m.in. Medalem Solidarności (14 grudnia 1996 r.) i Złotym Medalem Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ Solidarność (15 września 2005 r.).

Cześć Jej Pamięci!