Na mocy dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. na terytorium całego państwa został wprowadzony stan wojenny. Władzę w kraju przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON), na czele której stanął gen. Wojciech Jaruzelski (I sekretarz KC PZPR). Wprowadzenie stanu wojennego wiązało się z licznymi represjami i ograniczeniami (m.in. wprowadzenie godziny milicyjnej, zakazu strajków i zgromadzeń oraz prowadzenia działalności związkowej). Wielu działaczy prowadzących działalność antykomunistyczną zatrzymano, aresztowano lub internowano i osadzono w Ośrodkach Odosobnienia na terenie całego kraju. Duża część z nich została zatrzymana w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r.
Na przestrzeni ostatnich lat do Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach zostały przekazane cenne i ciekawe pamiątki z okresu wprowadzenia stanu wojennego. Jedną z nich jest zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail”, w których dziennikarze szczegółowo dzień po dniu przekazywali relacje na temat sytuacji politycznej w Polsce przed i po wprowadzeniu stanu wojennego, zwłaszcza z wydarzeń dot. pacyfikacji zakładów pracy, reakcji Kościoła na wydarzenia polityczne, a także informacje dot. działaczy NSZZ „Solidarność”, z Lechem Wałęsą na czele. Wszystkie artykuły prasowe znajdujące się w wymienionej jednostce archiwalnej napisane są w języku angielskim.
Na uwagę zasługuje również duży zbiór kopert poczty internowanych z ośrodków odosobnienia m.in. w: Kielcach-Piaskach, Uhercach, Załężu, Zabrzu-Zaborzu z 1982 r., a także odręczna, składana karykatura Wojciecha Jaruzelskiego, wykonana na kartce zeszytu w kratkę.
Do zasobu OA IPN w Katowicach została przekazana również m.in. chusta/serweta (o wymiarach: 84x59 cm), dar Pana Stanisława Polanowskiego, internowanego wraz z innymi działaczami NSZZ „Solidarność” i KPN w Ośrodku Odosobnienia w Zabrzu-Zaborzu. Chusta zawiera odręcznie wykonane rysunki oraz podpisy osób internowanych i jest bardzo cenną pamiątką z okresu stanu wojennego.
Do ciekawych nabytków z okresu wybuchu stanu wojennego należy zaliczyć także zaproszenie wystosowane przez Komisję Zakładową NSZZ „Solidarność” w zakładach Cementowo-Wapienniczych „Rudniki” w Rudnikach koło Częstochowy na uroczystości poświęcenia sztandaru NSZZ „Solidarność”, które zostały zaplanowane na dzień 13 grudnia 1981 r. Zgodnie z programem uroczystości na godz. 10.00 zaplanowano zbiórkę w Rędzinach-Osiedlu, o godz. 11.30 uroczystą mszę św. i poświęcenie sztandaru z udziałem J.E. Ks. Bpa Częstochowskiego. Natomiast na godz. 13.30 przewidziano złożenie kwiatów na grobie pomordowanych w 1942 r., a następnie przekazanie sztandaru załodze zakładów. Ogromnym zaskoczeniem jest to, że pomimo wprowadzenia stanu wojennego i związanych z tym faktem represji, uroczystość poświęcenia sztandaru odbyła się zgodnie z planem. Na uroczystości poświęcenia sztandaru obecna była Anna Walentynowicz (matka chrzestna sztandaru), która w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. zdołała dojechać pociągiem z Gdańska do Częstochowy, a następnie do Rędzin. Wśród przekazanych darów zachowały się w formie pisemnej słowa wypowiedziane przez Annę Walentynowicz podczas uroczystości:
„Drodzy Przyjaciele, jest to ogromny zaszczyt dla nas delegacji Stoczni Gdańskiej, jest tu nas troje, że mogliśmy uczestniczyć w Waszej tak wielkiej uroczystości, która odbywa się w niecodziennych warunkach. Żyjemy w ogóle w ciekawych czasach – ciekawych i niebezpiecznych. Od dziś od godziny dwunastej w nocy ta sytuacja zmieniła się, ale nie jest ona wcale gorsza niż była, po prostu musimy zachować spokój […]. Jesteśmy ludźmi, którzy upomnieli się od wieków o swoje niezbywalne prawa ludzkie. W tej chwili naszym zadaniem jest zachować spokój i pracować uczciwie, rzetelnie – na tym polega nasza Solidarność […].
Sygnatury akt: IPN Ka 454/25, t.4, IPN Ka 454/60, IPN Ka 454/161, IPN Ka 454/173, IPN Ka 989/5.
-
Fragment chusty wykonanej przez Stanisława Polanowskiego w czasie internowania w Ośrodku Odosobnienia w Zabrzu-Zaborzu, sygn. IPN Ka 454/161 -
Zbiór kopert poczty internowanych z Ośrodków Odosobnienia w Zabrzu-Zaborzu, w Załężu oraz w Uhercach, sygn. IPN Ka 989/5 -
Zbiór kopert poczty internowanych z Ośrodków Odosobnienia w Zabrzu-Zaborzu, w Załężu oraz w Uhercach, sygn. IPN Ka 989/5 -
Zbiór kopert poczty internowanych z Ośrodków Odosobnienia w Zabrzu-Zaborzu, w Załężu oraz w Uhercach, sygn. IPN Ka 989/5 -
Karykatura Wojciecha Jaruzelskiego, sygn. IPN Ka 454/60 -
Koperta poczty internowanych z Ośródka Odosobnienia w Kielcach-Piaskach, sygn. IPN Ka 454/60 -
Zaproszenie na uroczystość poświęcenia sztandaru KZ NSZZ „Solidarność” w Zakładach Cementowo-Wapienniczych „Rudniki” w Rudnikach koło Częstochowy w dniu 13 grudnia 1981 r., sygn. IPN Ka 454/173 -
Zaproszenie na uroczystość poświęcenia sztandaru KZ NSZZ „Solidarność” w Zakładach Cementowo-Wapienniczych „Rudniki” w Rudnikach koło Częstochowy w dniu 13 grudnia 1981 r., sygn. IPN Ka 454/173 -
Zaproszenie na uroczystość poświęcenia sztandaru KZ NSZZ „Solidarność” w Zakładach Cementowo-Wapienniczych „Rudniki” w Rudnikach koło Częstochowy w dniu 13 grudnia 1981 r., sygn. IPN Ka 454/173 -
Zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail” z 13, 15 i 17 grudnia 1981 r. -
Zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail” z 13, 15 i 17 grudnia 1981 r. -
Zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail” z 13, 15 i 17 grudnia 1981 r. -
Zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail” z 13, 15 i 17 grudnia 1981 r. -
Zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail” z 13, 15 i 17 grudnia 1981 r. -
Zbiór wycinków z gazet oraz artykułów z prasy kanadyjskiej, m.in. „Toronto Star”, „The Globe and Mail” z 13, 15 i 17 grudnia 1981 r.
