W niedzielę 10 września 2023 roku w Złotym Potoku w Gminie Janów odbyły się obchody III Święta Pułkowego 7 Pułku Artylerii Lekkiej. Wydarzenie zostało zorganizowane przez: Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego w Złotym Potoku, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Stowarzyszenie Historyczne Reduta Częstochowa.
Obchody rozpoczęła uroczystość na cmentarzu parafialnym w Złotym Potoku, w trakcie której odczytano apel pamięci oraz złożono kwiaty i zapalono znicze w kwaterze wojennej żołnierzy 7 Dywizji Piechoty poległych w walkach z Niemcami we wrześniu 1939 roku. W czasie uroczystości obecni byli m.in. przedstawiciele parlamentarzystów Ziemi Częstochowskiej, w tym przedstawiciel Szymona Giżyńskiego, posła na Sejm RP oraz Sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, przedstawiciele władz samorządowych z Wójtem Gminy Janów Edwardem Moskalikiem na czele, przedstawiciele instytucji, organizacji, szkół i stowarzyszeń, a także członkowie rodzin żołnierzy 7 Dywizji Piechoty oraz mieszkańcy Częstochowy i regionu.
W drugiej części, w Muzeum Regionalnym im. Zygmunta Krasińskiego w Złotym Potoku odbył się wykład Adama Kurusa (historyka IPN Katowice) nt. „7 Dywizja Piechoty w bitwie pod Janowem 3-4 IX 1939. Podstawowe fakty, nieznane epizody i ich bohaterowie.” Spotkanie było także okazją do zakomunikowania planów dotyczących przyszłorocznych obchodów 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej oraz obchodów 85. rocznicy bitwy pod Janowem.
W obchodach wzięli udział członkowie rodzin żołnierzy 7 Dywizji Piechoty, w tym obecne po raz pierwszy rodziny braci: ppor. rez. Aleksandra Plissa i kan. Kornela Plissa, którzy wzięli udział w bitwie pod Janowem jako żołnierze 7 Pułku Artylerii Lekkiej (pierwszy dostał się niewoli, a drugi został ranny), a także rodzina kan. Witolda Gospodarka również z 7 Pułku Artylerii Lekkiej, który w czasie tych zmagań poległ, a jego symboliczny grób do dzisiaj znajduje się w Poniku (k. Janowa).
***
Idea wskrzeszenia Święta Pułkowego 7 Pułku Artylerii Lekkiej i jego organizacji w Złotym Potoku narodziła się pod koniec 2020 roku. I choć w okresie międzywojennym pułk wchodzący w skład 7 Dywizji Piechoty stacjonował w Częstochowie, to Złoty Potok jako miejsce organizacji obchodów nie jest przypadkowy. Od września 2020 roku w Muzeum Regionalnym im. Zygmunta Krasińskiego czynna jest bowiem wystawa "Wrześniowym szlakiem 7 Dywizji Piechoty. Bitwa pod Janowem 1939". Ważnym jej elementem jest siedem srebrnych gwoździ z zaginionego we wrześniu 1939 roku sztandaru 7 Pułku Artylerii Lekkiej, które zostały odnalezione w lasach pod Złotym Potokiem w maju 2020 roku przez członków Grupy Częstochowskiej Perun oraz Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa. Przekazane przez przedstawicieli obu stowarzyszeń do zbiorów Muzeum Regionalnego w Złotym Potoku stały się obok zrekonstruowanego wizerunku sztandaru 7 Pułku Artylerii Lekkiej sercem nowopowstałej ekspozycji.
Termin wydarzenia nawiązuje z kolei do oficjalnej daty corocznego święta pułkowego obchodzonego
w Częstochowie w latach 1921-1939, na pamiątkę udziału 7 Pułku Artylerii Polowej (nazwa jednostki obowiązująca do 1931 roku) w słynnym polskim rajdzie pancerno-motorowym na Kowel, przeprowadzonym w czasie wojny polsko-bolszewickiej. 12 września 1920 roku rozegrała się bezpośrednia walka o Kowel, w czasie której artylerzyści z 2 i 3 baterii pod dowództwem mjr. Bolesława Pileskiego ciężko uszkodzili dwa bolszewickie pociągi pancerne, a trzeci zdobyli dzięki brawurowej akcji - na torach na wprost jadącego parowozu ustawiono gotowe do otwarcia ognia działo, na widok którego nieprzyjacielska załoga pociągu opuściła go w popłochu. Tym samym nieuszkodzony pociąg wpadł w ręce polskich artylerzystów. Za te czyny oraz ogólny udział w walkach o Kowel mjr Pileski oraz ośmiu żołnierzu pułku zostało odznaczonych Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, natomiast kilkunastu kolejnych Krzyżem Walecznych. Była to jedna z najbardziej śmiałych akcji żołnierzy 7 Pułku Artylerii Polowej w czasie wojny polsko-bolszewickiej, dlatego na pamiątkę tego boju jako dzień święta pułkowego ustanowiono datę 12 września.
Pierwsza edycja wskrzeszonego po ponad 80 latach święta pułkowego miała miejsce 12 września 2021 roku.
oprac. Adam Kurus
