Nielegalne niszczenie dokumentów komunistycznych organów bezpieczeństwa państwa skutkowało bezpowrotną utratą zasobów archiwalnych. Jaka była skala bezprawnego niszczenia dokumentacji operacyjnej, dokonywanego z przyczyn politycznych? Jak dzisiaj instytucje, które przejęły materiały zniszczone (pocięte, podarte, zniszczone w niszczarce), radzą sobie z ich odtwarzaniem? Czy rekonstrukcja manualna zniszczonych dokumentów, prowadzona m.in. w archiwach Pełnomocnika Federalnego do spraw Akt Służby Bezpieczeństwa byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej (Beauftragte für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen DDR, BStU), Archiwum Organów Bezpieczeństwa (Archiv bezpečnostních složek, ABS) w Czechach i Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN–KŚZpNP), jest wystarczająca? Po jakie nowe rozwiązania technologiczne sięgnięto wobec dużej ilości zniszczonych materiałów?
To główne pytania konferencji. Jej celem było zaprezentowanie osiągnięć technologicznych, które umożliwiają wirtualną rekonstrukcję zniszczonych dokumentów.
Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie rekonstrukcji zniszczonych dokumentów oraz nowe możliwości i korzyści ich zastosowania w archiwach omawiali przedstawiciele: Instytutu Fraunhofera do spraw Systemów Produkcyjnych i Technik Konstrukcyjnych w Berlinie (Fraunhofer-Institut für Produktionsanlagen und Konstruktionstechnik, Fraunhofer-IPK Berlin) – realizującego projekt wirtualnej rekonstrukcji akt Stasi, oraz firma MFB MusterFabrik Berlin GmbH, która zajmowała się m.in. restauracją zasobu archiwalnego zniszczonego Archiwum Miasta Kolonii (Archiv der Stadt Köln).
Konferencja Uratowana historia. Wykorzystanie technologii informatycznej w procesie rekonstrukcji zniszczonych materiałów archiwalnych odbyła się 19 lutego 2014 r. w sali konferencyjnej Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach (ul. Józefowska 102).
Program konferencji
9.00 – 9.30
- dr Andrzej Drogoń (IPN), dr Renata Dziechciarz (IPN): Powitanie gości i otwarcie konferencji
- Andrzej Pieczunko (IPN): Projekt pt. „Rekonstrukcja zniszczonych materiałów archiwalnych z zasobu IPN"
9.30 – 11.10
- dr Mariusz Żuławnik (IPN): Proces niszczenia zasobu ewidencyjno-kartotecznego cywilnych organów bezpieczeństwa państwa w okresie transformacji ustrojowej w Polsce (1989/1990) – zarys problematyki
- dr Stanisław Koller (IPN): Polityczny aspekt brakowania i niszczenia dokumentacji operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (1956–1989) – zarys problematyki
- dr Bertram Nickolay (Fraunhofer IPK w Berlinie): Potencjał technologii rekonstrukcji
11.10 – 11.20 Dyskusja
11.20 – 11.35 Przerwa na kawę
11.35 – 13.15
- Jan Schneider (Fraunhofer IPK w Berlinie): „ePuzzler" – technologia i zastosowania systemu wirtualnej rekonstrukcji
- dr Marc von der Linden (MusterFabrik Berlin): Digitalizacja na skalę masową oraz zabezpieczenie informacji na nośnikach cyfrowych (na przykładach aktualnych projektów). Prezentacja filmu pt. „Rekonstrukcja zniszczonych dokumentów Stasi"
- Danuta Węgrzyn (IPN): Rekonstrukcja zniszczonych dokumentów w OBUiAD w Katowicach (metodologia pracy)
13.15 – 13.30 Dyskusja
13.30 – 14.30 Poczęstunek
14.30 – 15.30
- Danuta Węgrzyn, Grzegorz Kołek, Daniel Salbert (IPN): Prezentacja stanowisk rekonstrukcji. Omówienie zasad pracy, włączenia do zasobu i przechowywania rekonstruowanych akt
15.30 – 16.00
- dr Renata Dziechciarz (IPN): Podsumowanie konferencji i dyskusja końcowa