Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/18814,Prezentacja-wystawy-Nowa-Huta-miasto-walki-i-pracy-Wegierska-Gorka-27-lipca-28-s.html
13.03.2026, 12:13

Prezentacja wystawy „Nowa Huta – miasto walki i pracy” – Węgierska Górka, 27 lipca – 28 sierpnia 2013

27.07.2013

W dniach od 27 lipca do 28 sierpnia 2013 r. w Ośrodku Promocji Gminy w Węgierskiej Górce (ul. Zielona 43) prezentowana jest wystawa „Nowa Huta – miasto walki i pracy”. Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach jest współorganizatorem wydarzenia. Wystawa „Nowa Huta – miasto walki i pracy” została przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Krakowie. Autorem wystawy jest Teodor Gąsiorowski. Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Ryszard Terlecki. Projekt graficzny: Marta Drabik.

Na początku 1949 r. sowieccy inżynierowie na realizację projektu budowy potężnej huty wybrali tereny wsi Pleszów i Mogiła, leżące na wschód od Krakowa. Obok kombinatu miało powstać wzorcowe, socjalistyczne, stutysięczne miasto. W planach miało być miastem nowoczesnym, pięknym i wygodnym, przyćmiewającym starą królewską stolicę. Utopijne plany wkrótce zderzyły się z komunistyczną rzeczywistością. System nie podołał wyzwaniu „szklanych domów”, zamiast których powstały szare blokowiska, spełniające wyłącznie rolę sypialni dla robotników.

Budowa miasta i kombinatu była także wielką akcją propagandową, przedstawiającą ogromne, komunistyczne przedsięwzięcie jako sukces gospodarki planowej i rezultat niewzruszonej przyjaźni ze Związkiem Sowieckim, „dzieło jakiego nie zna historia naszego narodu, niezniszczalny pomnik”.

Społeczeństwo Nowej Huty i najważniejsze wydarzenia okresu PRL w Nowej Hucie przedstawia ekspozycja. Zawiera ona unikatowe zdjęcia – najstarsze dotyczące Nowej Huty, jakim dysponuje IPN pochodzi z 25 czerwca 1949 r. przedstawia początek prac ziemnych przy niwelacji terenu. Załączono również fotografie upamiętniające budowę kombinatu i życie społeczeństwa w Nowej Hucie, włącznie z przedstawieniem związku Karola Wojtyły z tworzącą się tam społecznością katolicką i ważne, wpisane w historię wydarzenia – walkę o krzyż w 1960 r., budowę kościoła Arki Pana, Nową Hutę w 1968 r. oraz w latach 70., wizyty komunistycznych władz w Nowej Hucie i kombinacie, jak również odsłonięcie pomnika W. Lenina. Nie zabrakło także zdjęć ukazujących walkę Nowej Huty z systemem i komunistyczną władzą w Polsce w latach 80. Poszczególne części są opatrzone zwięzłym komentarzem.