Nawigacja

Aktualności

Uroczystość odsłonięcia tablicy poświęconej 100. rocznicy powstania Armii Ochotniczej walczącej z bolszewikami w 1920 r. – Sosnowiec, 18 lipca 2020

W uroczystości wzięli udział Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek oraz w imieniu Arkadiusza Chęcińskiego, Prezydenta Miasta Sosnowca jego zastępca Michał Zastrzeżyński.

W setną rocznicę zwycięstwa nad bolszewikami w Bitwie Warszawskiej 1920 r. Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd ochotnikom wojny polsko-bolszewickiej poprzez odsłonięcie kilkunastu tablic memoratywnych poświęconych Armii Ochotniczej 1920 roku w miejscach komisji werbunkowych.

W sobotę 18 lipca 2020 r. w Sosnowcu, przy ul. Warszawskiej 6, została odsłonięta tablica upamiętniająca udział czterech tysięcy ochotników z powiatu będzińskiego w szeregach Armii Ochotniczej 1920 r. Koordynatorem naboru ochotników w Sosnowcu był lokalny Obywatelski Komitet Obrony Państwa oraz Magistrat Sosnowca. Główna siedziba najważniejszej z komisji werbunkowych działających w Sosnowcu mieściła się w ówczesnej siedzibie Magistratu przy ul. Warszawskiej 6.

Przed 100 laty 18 lipca 1920 r. była niedziela, od blisko 3 tygodni Polacy uzmysłowili sobie, w jak ogromnym są niebezpieczeństwie,  że pod znakiem zapytania stoi tak niedawno odzyskana niepodległość i że tej niepodległości nie ocali się, gdy nie stanie razem cały naród, i to się stało w lipcu 1920 r. – powiedział podczas uroczystości prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek.

Zwycięstwo, które przyszło kilka tygodni później, nie byłoby możliwe, gdyby wojsko polskie nie otrzymało wsparcia narodu – dodał, podkreślając, że służby ochotnicze – ok. 100 tys. ludzi – wnieśli wówczas do armii zawodowej ducha zwycięstwa. – Sosnowiec i ziemia zagłębiowska dała również swoją kroplę krwi przed 100 laty, to piękny i odważny czyn synów tej ziemi, musimy i chcemy o tym pamiętać – podkreślił prezes IPN.

  • Tablica ufundowana przez IPN upamiętniająca 100. rocznicę powstania Armii Ochotniczej.
    Tablica ufundowana przez IPN upamiętniająca 100. rocznicę powstania Armii Ochotniczej.

Z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej, w stulecie organizacji ruchu pospolitego ruszenia w obronie Polski, we współpracy z Prezydentem Miasta Sosnowca, postanowiono przypomnieć o zaangażowaniu mieszkańców miasta i regionu w obronie Polski.

Tablica została ufundowana przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach.

Lokalizacja siedziby punktu werbunkowego Armii Ochotniczej w Sosnowcu została ustalona przez Tomasza Fortońskiego, doktoranta Uniwersytetu Śląskiego.  Historyk odnalezione  przez siebie zdjęcie w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach udostępnił pracownikom IPN.  Na  archiwalnej fotografii uwieczniono Zarząd Miasta Sosnowca z 1920 r.  Fotografia została przekazanej przez Prezesa IPN Prezydentowi Miasta Sosnowca podczas sobotniej uroczystości. 

  • Zarząd Miasta Sosnowiec z 1920 roku (od lewej – prezydent Sosnowca Czesław Jankowski, wiceprezydent Teodor Niernsee, Cezary Uthke, Feliks Siłuszek, Bronisław Knothe, Maciej Łaszczyński, Tomasz Całuń). C. Uthke, Br. Knothe, M. Łaszczyński walczyli w Armii Ochotniczej. Fot. Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Będzinie, sygn. 163.
    Zarząd Miasta Sosnowiec z 1920 roku (od lewej – prezydent Sosnowca Czesław Jankowski, wiceprezydent Teodor Niernsee, Cezary Uthke, Feliks Siłuszek, Bronisław Knothe, Maciej Łaszczyński, Tomasz Całuń). C. Uthke, Br. Knothe, M. Łaszczyński walczyli w Armii Ochotniczej. Fot. Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Będzinie, sygn. 163.

Podczas uroczystości wszyscy jej uczestnicy otrzymali okolicznościowe plakaty wydane przez IPN przedstawiające gen. Józefa Hallera oraz reprinty plakatów nawołujących do wstępowania w szeregi Armii Ochotniczej, wśród nich reprint plakatu: „Wstępujcie w szeregi!" oraz słynny plakat Stanisława Sawiczewskiego z 1920 r. „Wstąp do wojska, broń Ojczyzny" z sylwetką gen. Hallera.

  • Plakaty IPN przedstawiające gen. Józefa Hallera oraz reprinty plakatów nawołujących do wstępowania w szeregi Armii Ochotniczej.
  • Plakaty IPN przedstawiające gen. Józefa Hallera oraz reprinty plakatów nawołujących do wstępowania w szeregi Armii Ochotniczej.
  • Plakaty IPN przedstawiające gen. Józefa Hallera oraz reprinty plakatów nawołujących do wstępowania w szeregi Armii Ochotniczej.
Uczestnicy uroczystości otrzymali także okolicznościowe przypinki.
  • Okolicznościowe przypinki.
    Okolicznościowe przypinki.

Akcja werbunkowa do Armii Ochotniczej doprowadziła w bardzo krótkim czasie do dużego odzewu ze strony społeczeństwa polskiego. Na apel Rady Obrony Państwa, podpisany przez marszałka Józefa Piłsudskiego: „Niech na wołanie Polski nie zabraknie żadnego z jej wiernych i prawych synów, co wzorem ojców i dziadów pokotem położą wroga u stóp Rzeczypospolitej. Wszystko dla zwycięstwa! Do broni!”, odpowiadały wszystkie środowiska i stany. W szeregi Armii Ochotniczej wstąpiło ponad 100 tysięcy osób, w tym 30 tysięcy mieszkańców Warszawy.

Relacja filmowa z odsłonięcia tablicy w Sosnowcu.

 

 

 

do góry