Nawigacja

Oddziałowa Komisja w Katowicach (stan na luty 2018 r.)

Śledztwa w toku

Zbrodnie komunistyczne. 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, polegającej na bezprawnym pozbawieniu wolności poprzez internowanie w okresie od 12 do 16 grudnia 1981 roku w Żorach, Siemianowicach Śląskich, Rudzie Śląskiej, Chorzowie i innych miastach ówczesnego województwa katowickiego, co najmniej kilkuset osób, dokonywanych na podstawie decyzji o internowaniu wydawanych na podstawie art. 42 nieobowiązującego w tym czasie dekretu o stanie wojennym przez Komendantów Wojewódzkich Milicji Obywatelskiej, co stanowiło represje wobec przeciwników politycznych (S 54.2005.Zk)

Wszczęto śledztwo w dniu 24 czerwca 2005 roku.

W śledztwie dotyczącym zbrodni komunistycznej, polegającej na bezprawnym pozbawieniu wolności poprzez internowanie w okresie od 12 do 16 grudnia 1981 roku w Katowicach, Żorach, Siemianowicach Śląskich, Rudzie Śląskiej, Chorzowie i innych miastach ówczesnego województwa katowickiego, co najmniej kilkuset osób, dokonywane na podstawie decyzji o internowaniu wydawanych na podstawie art. 42 nieobowiązującego w tym czasie dekretu o stanie wojennym przez Komendantów Wojewódzkich Milicji Obywatelskiej, co stanowiło represje wobec przeciwników politycznychW chwili obecnej zakończono przesłuchania w charakterze świadków osób internowanych, tak w drodze pomocy prawnej na terenie Polski, jak i za granicą za pośrednictwem Konsulatów Polskich.

Na bieżąco przeprowadzane są również oględziny sukcesywnie nadsyłanych z Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach materiałów archiwalnych, dotyczących internowanych. Kwerenda w dalszym ciągu jest kontynuowana. Dopiero po jej zakończeniu zgromadzone materiały postępowania pozwolą na dokonanie oceny karno-prawnej zachowaniaKomendanta Wojewódzkiego MO w Katowicach – Jerzego Gruby w kontekście popełnienia przez niego przestępstwa z art. 231 § 1 kk i inne.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na stosowaniu represji i naruszeniu prawa człowieka do wolności i bezpieczeństwa osobistego poprzez długotrwałe pozbawienie wolności w więzieniach i obozach na terenie Lwowa, województwa lwowskiego i ZSRR członków AK Obwodu Lwów, osób głoszących poglądy sprzeczne z propagandową doktryną prawno-państwową oraz członków ich rodzin, połączone ze szczególnym udręczeniem, wynikającym z rozmyślnego stworzenia warunków życia obliczonych na spowodowanie całkowitego lub częściowego fizycznego ich wyniszczenia, dokonanej w okresie od końca 1939 roku do końca 1955 roku przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, co stanowiło poważne prześladowanie tych osób z powodu przynależności do określonej grupy politycznej i społecznej walczącej o odzyskanie niepodległego bytu Państwa Polskiego (S 43.2013.Zk)

Śledztwo wszczęto w dniu 28 października 2010 roku.

Akta sprawy stanowiły uprzednio śledztwo o sygn. S 41.2013.Zk Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie przekazane tut. Oddziałowej Komisji, stosownie do treści zarządzenia Dyrektora Głównej Komisji nr 8/13 z dnia 18 kwietnia 2013 roku.

Pierwotnie śledztwo w tej sprawie wszczęte zostało przez prokuratora OK w Rzeszowie w dniu 28 października 2012 roku, po uprzednim wyłączeniu w dniu 21 października 2010 roku materiałów ze śledztwa o sygn. S 94.2001.Zk Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie, w sprawie masowych deportacji w głąb ZSRR obywateli polskich - mieszkańców b. powiatu Lwów przez władze sowieckie w latach 40-tych dwudziestego wieku.

Śledztwo w niniejszej sprawie ma wielowątkowy i wielopodmiotowy charakter. Przedmiotem śledztwa są pozbawienia wolności obywateli polskich, połączone z wywiezieniem do ZSRR, w trzech różnych okresach historycznych, tj. w okresie po zajęciu Lwowa wraz z innymi terenami wschodniej Polski we wrześniu 1939 roku. Do momentu wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w dniu 22 czerwca 1941 roku, w okresie od wkroczenia Armii Czerwonej do Lwowa w czerwcu 1944 roku do zakończenia II wojny światowej oraz w okresie od zakończenia wojny do lat pięćdziesiątych XX wieku.

W toku dotychczasowego postępowania przesłuchano licznych świadków zdarzeń będących przedmiotem postępowania, skierowano do Archiwum IPN wnioski o przeprowadzenie kwerend, w celu odszukania dokumentów dotyczących pokrzywdzonych, uzyskane tą drogą dokumenty poddano oględzinom. Kierowano również wnioski do Prokuratury Obwodu Lwowskiego o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej, poprzez nadesłanie dokumentów dotyczących poszczególnych pokrzywdzonych. Po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego w poszczególnych wątkach śledztwa materiały w tym zakresie wyłączono do odrębnego postępowania i sprawę kończono decyzją merytoryczną.

Obecnie w toku postępowania sukcesywnie kierowane są wnioski o wykonanie międzynarodowej pomocy prawnej do Prokuratury Obwodu Lwowskiego, skąd pozyskiwane są materiały związane z pozbawieniem wolności pokrzywdzonych.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 1 do 26 września 1946 r. na terenie powiatów nyskiego, brzeskiego i gliwickiego, przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, będącej zbrodnią zabójstwa popełnioną przez opracowanie planu i kierowanie realizacją operacji specjalnej pod kryptonimem „Lawina”, mającej na celu fizyczną likwidację członków zgrupowania Narodowych Sił Zbrojnych z terenu Podbeskidzia pod dowództwem Henryka Flamego ps. „Bartek” w toku której pozbawieni życia zostali: Bączek Roman, Biegun Jan, Byrdy Antoni, Daniec Józef, Daniec Leopold, Dróżdż Jan, Ficek Jan, Golec Stanisława, Greń Józef, Karol Talik, Talik Franciszek, Krupa Jan, Lewicki Józef, Łaciak Jakub, Łajczak Jan, Łajczak Stanisław, Mach Teodor, Machej (ew. Madej) Józef, Marek Józef, Maślanka Józef, Maślanka Karol, Matkak Jan, Nowotarski Władysław, Pajestka Franciszek, Pajestka Michał, Pezda Jan, Piątek Kazimierz, Pilarz Stefan, Przewoźnik Jan, Leopold Sikliński, Skrzypek Tadeusz, Szczotka Karol, Sztykiel Zygmunt, Talik Franciszek, Talik Karol, Tomasik Eugeniusz, Walczak Jakub, Więzik Antoni, Więzik Rudolf, Witos Michał, Witos Stanisław, Walczak Antoni, Władysław Nowatorski, Wojciuch Jan, Wojciuch Julian, Wojtas Jan, Zawada Franciszek, Zawada Jan, Zawada Józef, Żurek Jan oraz o nazwiskach: Bąk, Bujok, Cieślar, Frydel, Góral, Hraścina, Tetłok, Kowalczyk oraz 100 bliżej nieustalonych żołnierzy poprzez: - oddanie strzału z broni palnej w potylicę, wobec 69 żołnierzy w/w formacji zbrojnej na terenie nieustalonej miejscowości byłego powiatu opolskiego - wysadzenie w powietrze, co najmniej 30 – 40 żołnierzy w/w formacji zbrojnej, w zaminowanym drewnianym baraku, na terenie poniemieckiego lotniska w Starym Grodkowie, - wysadzenie w powietrze co najmniej kilkudziesięciu żołnierzy w/w formacji zbrojnej, w zaminowanej murowanej oborze, na terenie miejscowości Barut, - przy czym, wobec Andrzeja Bujaka oraz żołnierza NSZ o nazwisku Cieślar zamiar zabójstwa nie został zrealizowany z powodu ucieczki pokrzywdzonych z miejsca zdarzenia (S 30.2016.Zk)

Postanowieniem z dnia 08 kwietnia 2016 roku podjęto umorzone śledztwo S 71.2012.Zk.

W dniu 16 marca 2016 roku tutejsza Komisja uzyskała informację, że w toku prac archeologicznych mających na celu odnalezienie szczątków ofiar tej zbrodni na podstawie ustaleń poczynionych w toku niniejszego śledztwa w lesie w okolicach miejscowości Stary Grodków ujawniono szereg przedmiotów mogących pochodzić od żołnierzy NSZ w postaci ryngrafów i odznak wojskowych w postaci orzełków. Dalsze prace prowadzone do dnia 7 kwietnia 2016 roku ujawniły 8 jam grobowych zawierających szczątki kostne nieustalonej liczby osób jednak nie mniejszej niż 24 osoby, przy czym w jednej   z czaszek  ujawniono otwór mogący być śladem rany postrzałowej a na szeregu dalszych szczątkach ślady urazowej amputacji kończyn dolnych. Z uwagi na miejsce ich ujawnienia jak również charakter obrażeń zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogą to być szczątki grupy 30-40 żołnierzy NSZ zabitych poprzez wysadzenie w powietrze budynku, w którym się znajdowali i pochowanych na terenie nieustalonej do tej pory lokalizacji w okolicach dawnego niemieckiego lotniska wojskowego. W toku śledztwa przesłuchano jednego świadka i zasięgnięto opinii Katedry Medycyny Sądowej  Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu w celu ustalenia mechanizmu zgonu osób, od których pochodzą ujawnione szczątki kostne.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej w formie stosowania represji na osobie, polegającej na naruszeniu prawa do nietykalności cielesnej i prawa do humanitarnego traktowania w trakcie tymczasowego aresztowania, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 08 września 1952r do 02 lutego 1955r w Katowicach przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego – Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, polegającej na przekroczeniu uprawnień i pozbawieniu wolności Janiny Szury za udzielenie pomocy w ukryciu członka Stronnictwa Narodowego Władysława Piotrowskiego, pomimo braku podstaw formalno – prawnych, połączonego ze szczególnym udręczeniem, poprzez przetrzymywanie przez tydzień w ciemnej celi bez dostępu do wody, zmuszanie do siedzenia bez ruchu na stołku, uderzenie w głowę, znieważenie słowami obelżywymi, w celu zmuszenia do złożenia wyjaśnień, dotyczących jej niepodległościowej działalności. (S 23.2017.Zk)

Śledztwo wszczęto dnia 22 czerwca 2017 roku.

W toku śledztwa zwrócono się do Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach o nadesłanie materiałów archiwalnych dotyczących pokrzywdzonej Janiny Szura. W wyniku kwerendy uzyskano akta postępowania sądowego Wojskowego Sadu Rejonowego w Katowicach sygn. Sr 24/53, które poddano oględzinom. Na ich podstawie ustalono dane funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach, którzy wykonywali czynności z udziałem pokrzywdzonej w toku tego postępowania oraz zwrócono się do Oddziałowego Archiwum IPN o nadesłanie ich akt osobowych. Trwają czynności zmierzające do ustalenia członków najbliższej rodziny Janiny Szura.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej w formie stosowania represji na osobie, polegającej na naruszeniu prawa do nietykalności cielesnej i prawa do humanitarnego traktowania w trakcie tymczasowego aresztowania, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 31 grudnia 1950r do 25 listopada 1954r w Pszczynie i w Katowicach przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego – Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, polegającej na przekroczeniu uprawnień i pozbawieniu wolności na okres powyżej 7 dni Hermana Moslera za udzielenie pomocy członkom „Narodowej Organizacji Bojowej”, pomimo braku podstaw formalno – prawnych, połączonego ze szczególnym udręczeniem, poprzez bicie po całym ciele, aż do utraty przytomności, zmuszanie do siedzenia bez ruchu w kącie na butelce, w celu zmuszenia do złożenia wyjaśnień, dotyczących jego niepodległościowej działalności oraz ujawnienia miejsca ukrycia pozostałych członków organizacji, co stanowiło formę poważnego prześladowania z powodów politycznych wynikającego z jego przynależności do uznawanej za nielegalną organizacji, podejmującej aktywną działalność przeciwko niedemokratycznej władzy i przez tą władzę zwalczaną. (S 35.2017.Zk)

Śledztwo wszczęto dnia 18 lipca 2017 roku.

W oparciu o zabezpieczone akta postępowań sądu o unieważnienie wyroku wobec Hermana Moslera oraz o odszkodowanie, a także ustalone dane tożsamości, ustalono członków najbliższej rodziny pokrzywdzonego i zaplanowano ich przesłuchanie. Z uwagi na fakt, iż pokrzywdzony zmarł, zwrócono się do Urzędu Stanu Cywilnego o nadesłanie odpisu aktu zgonu. W Oddziałowym Archiwum IPN zarządzono przeprowadzenie kwerendy, dotyczącej pokrzywdzonego, w tym zabezpieczenie materiałów z postępowania sądowego Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach sygn. Sr. 168/51, w wyniku którego skazano pokrzywdzonego na karę 7 lat więzienia za udzielanie pomocy „Narodowej Organizacji Bojowej” .

 

Zbrodnie nazistowskie. 

 

Śledztwo w sprawie brodni wojennej będącej zbrodnią przeciwko ludzkości stanowiącej udział w masowym zamachu skierowanym przeciwko Polakom w celu wsparcia polityki III Rzeszy, popełnionej poprzez naruszenie prawa międzynarodowego z motywów narodowościowych i politycznych przez funkcjonariuszy gestapo, w tym szefa katowickiej placówki gestapo Johannesa Tümmlera, jako członków sądu doraźnego katowickiej placówki gestapo, polegającej na orzeczeniu kary śmierci i pozbawienia życia w dniu 26 października 1943 r. w Mostach koło Jabłonkowa w drodze egzekucji przez powieszenie Bolesława Wiechułę, Wawrzyńca Stalickiego, Władysława Opiołę, Antoniego Dybę, Karola Sosnę, Kożucha Bolesława, Weinbluma Izraela, Teimenwurzel Izraela, Nuernberga Izraela, Sułkowskiego Gersona (S 49.2017.Zn).

Śledztwo wszczęto dnia 19 czerwca 2017 roku.

Śledztwo zostało wszczęte w oparciu materiały postępowania sprawdzającego zainicjowanego artykułem Józefa Mazurka, zamieszczonym w „Poglądach” nr 9 /1967, Ruch oporu i martyrologia Polaków na Zaolziu. Wynikało z niego, iż lekarz Bolesław Wiechuła, ur. 18 kwietnia 1912 r. w Pawłowicach k. Katowic, zam. w Jabłonkowie, szef sanitarny Okręgu Śląskiego AK na Zaolziu aresztowany został 08 czerwca 1943 r. a razem z nim Jan Stopa oraz Anna Stopowa. Więziony był w Oświęcimiu i Mysłowicach w czerwcu 1943 roku. Dnia 25 czerwca 1943 r. gestapowcy aresztowali kolejnych 30 osób z Jabłonkowa.

W toku śledztwa ustalono między innymi, iż Bolesław Wiechuła i powieszeni z nim mężczyźni narodowości polskiej działali w ZWZ Inspektorat Rybnicki. Bolesław Wiechuła został aresztowany w dniu 08 czerwca 1943 r. razem z żoną Heleną, jej siostrą Anną Stopa z mężem Janem Stopa. Antoni Dyba ur. 21 stycznia 1915 r. w Poznaniu z wykształcenia był nauczycielem. Domicela Dyba ur. 01 maja 1907 r. w Szerokiej była kierownikiem szkoły podstawowej. W czasie okupacji niemieckiej oboje mieszkali w Szerokiej, Antoni Dyba były oficerem w podziemiu okręgu rybnickiego. Domicela Dyba prowadziła tajne nauczanie dla dzieci. Zostali aresztowani przez gestapo w domu i osadzeni w obozie w Mysłowicach. Stamtąd Domicela Dyba została zabrana do obozu Auschwitz, a Antoni Dyba w dniu 26 października 1943 r. został rozstrzelany w Mostach k/Jabłonkowa. Bolesław Kożuch, ur. w 1921 r., syn Zalmana i Fajgel, brat Józefa Ariela Kożucha - lidera młodzieżowej organizacji Hanoar Hacijoni Oddział w Sosnowcu, jednego z przywódców żydowskiego ruchu oporu w tym mieście podczas okupacji niemieckiej. Bolesław Kożuch był aktywnym uczestnikiem żydowskiego podziemia, który zajmował się m.in. akcją wyrabiania dokumentów „aryjskich".

 

Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy niemieckiej, popełnionej z motywów narodowościowych i politycznych w celu wyniszczenia grupy narodowościowej i politycznej, polegającej na skazaniu na karę śmierci Alberta Muca,  Brygidy Muc, Jana Chrapka i Konrada Szeji na kary pobytu w obozie karnym, wyrokiem Sądu Specjalnego (Sondergericht) w Katowicach z dnia 17.08.1944 r., sygn. Sg 13.K.Ls.62/44 za nielegalny ubój mięsa (S 92.2017.Zn).

Śledztwo wszczęto dnia 30 listopada 2017 roku.

W toku śledztwa zwrócono się do Archiwum IPN w Warszawie o nadesłanie materiałów archiwalnych. Oczekuje się na realizację zleconej kwerendy archiwalnej.

 

Śledztwo w sprawie zastrzelenia w okresie od 3 maja 1944 r. do grudnia 1944 r. przez żandarmów niemieckich z Posterunków Żandarmerii w Siewierzu i Mierzęcicach Feliksa Mazura, Wiktora Jakubczyka, Stanisława Oleksiaka, Władysława Bendkowskiego, Edmunda    Budoka i jeńca radzieckiego o nieustalonym nazwisku, przy przyjęciu, że jest to zbrodnia wojenna i zbrodnia przeciwko ludzkości ( S 98.2017.Zn).

Postanowieniem z dnia 18 grudnia  2017 roku podjęto zawieszone śledztwo b. Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Katowicach sygn. S 2/80.

Aktualnie trwają ustalenia żyjących krewnych osób pokrzywdzonych. W toku śledztwa zwrócono się do Archiwum IPN w Warszawie o nadesłanie materiałów archiwalnych. Oczekuje się na realizację zleconej kwerendy archiwalnej.

do góry