Nawigacja

Oddziałowa Komisja w Katowicach (stan na maj 2018 r.)

Śledztwa w toku

Zbrodnie komunistyczne. 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na stosowaniu represji i naruszeniu prawa człowieka do wolności i bezpieczeństwa osobistego poprzez długotrwałe pozbawienie wolności w więzieniach i obozach na terenie Lwowa, województwa lwowskiego i ZSRR członków AK Obwodu Lwów, osób głoszących poglądy sprzeczne z propagandową doktryną prawno-państwową oraz członków ich rodzin, połączone ze szczególnym udręczeniem, wynikającym z rozmyślnego stworzenia warunków życia obliczonych na spowodowanie całkowitego lub częściowego fizycznego ich wyniszczenia, dokonanej w okresie od końca 1939 roku do końca 1955 roku przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, co stanowiło poważne prześladowanie tych osób z powodu przynależności do określonej grupy politycznej i społecznej walczącej o odzyskanie niepodległego bytu Państwa Polskiego (S 43.2013.Zk)

Śledztwo wszczęto w dniu 28 października 2010 roku.

Akta sprawy stanowiły uprzednio śledztwo o sygn. S 41.2013.Zk Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie przekazane tut. Oddziałowej Komisji, stosownie do treści zarządzenia Dyrektora Głównej Komisji nr 8/13 z dnia 18 kwietnia 2013 roku.

Pierwotnie śledztwo w tej sprawie wszczęte zostało przez prokuratora OK w Rzeszowie w dniu 28 października 2012 roku, po uprzednim wyłączeniu w dniu 21 października 2010 roku materiałów ze śledztwa o sygn. S 94.2001.Zk Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie, w sprawie masowych deportacji w głąb ZSRR obywateli polskich - mieszkańców b. powiatu Lwów przez władze sowieckie w latach 40-tych dwudziestego wieku.

Śledztwo w niniejszej sprawie ma wielowątkowy i wielopodmiotowy charakter. Przedmiotem śledztwa są pozbawienia wolności obywateli polskich, połączone z wywiezieniem do ZSRR, w trzech różnych okresach historycznych, tj. w okresie po zajęciu Lwowa wraz z innymi terenami wschodniej Polski we wrześniu 1939 roku. Do momentu wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w dniu 22 czerwca 1941 roku, w okresie od wkroczenia Armii Czerwonej do Lwowa w czerwcu 1944 roku do zakończenia II wojny światowej oraz w okresie od zakończenia wojny do lat pięćdziesiątych XX wieku.

W toku dotychczasowego postępowania przesłuchano licznych świadków zdarzeń będących przedmiotem postępowania, skierowano do Archiwum IPN wnioski o przeprowadzenie kwerend, w celu odszukania dokumentów dotyczących pokrzywdzonych, uzyskane tą drogą dokumenty poddano oględzinom. Kierowano również wnioski do Prokuratury Obwodu Lwowskiego o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej, poprzez nadesłanie dokumentów dotyczących poszczególnych pokrzywdzonych. Po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego w poszczególnych wątkach śledztwa materiały w tym zakresie wyłączono do odrębnego postępowania i sprawę kończono decyzją merytoryczną.

Obecnie w toku postępowania sukcesywnie kierowane są wnioski o wykonanie międzynarodowej pomocy prawnej do Prokuratury Obwodu Lwowskiego, skąd pozyskiwane są materiały związane z pozbawieniem wolności pokrzywdzonych.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 1 do 26 września 1946 r. na terenie powiatów nyskiego, brzeskiego i gliwickiego, przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, będącej zbrodnią zabójstwa popełnioną przez opracowanie planu i kierowanie realizacją operacji specjalnej pod kryptonimem „Lawina”, mającej na celu fizyczną likwidację członków zgrupowania Narodowych Sił Zbrojnych z terenu Podbeskidzia pod dowództwem Henryka Flamego ps. „Bartek” w toku której pozbawieni życia zostali: Bączek Roman, Biegun Jan, Byrdy Antoni, Daniec Józef, Daniec Leopold, Dróżdż Jan, Ficek Jan, Golec Stanisława, Greń Józef, Karol Talik, Talik Franciszek, Krupa Jan, Lewicki Józef, Łaciak Jakub, Łajczak Jan, Łajczak Stanisław, Mach Teodor, Machej (ew. Madej) Józef, Marek Józef, Maślanka Józef, Maślanka Karol, Matkak Jan, Nowotarski Władysław, Pajestka Franciszek, Pajestka Michał, Pezda Jan, Piątek Kazimierz, Pilarz Stefan, Przewoźnik Jan, Leopold Sikliński, Skrzypek Tadeusz, Szczotka Karol, Sztykiel Zygmunt, Talik Franciszek, Talik Karol, Tomasik Eugeniusz, Walczak Jakub, Więzik Antoni, Więzik Rudolf, Witos Michał, Witos Stanisław, Walczak Antoni, Władysław Nowatorski, Wojciuch Jan, Wojciuch Julian, Wojtas Jan, Zawada Franciszek, Zawada Jan, Zawada Józef, Żurek Jan oraz o nazwiskach: Bąk, Bujok, Cieślar, Frydel, Góral, Hraścina, Tetłok, Kowalczyk oraz 100 bliżej nieustalonych żołnierzy poprzez: - oddanie strzału z broni palnej w potylicę, wobec 69 żołnierzy w/w formacji zbrojnej na terenie nieustalonej miejscowości byłego powiatu opolskiego - wysadzenie w powietrze, co najmniej 30 – 40 żołnierzy w/w formacji zbrojnej, w zaminowanym drewnianym baraku, na terenie poniemieckiego lotniska w Starym Grodkowie, - wysadzenie w powietrze co najmniej kilkudziesięciu żołnierzy w/w formacji zbrojnej, w zaminowanej murowanej oborze, na terenie miejscowości Barut, - przy czym, wobec Andrzeja Bujaka oraz żołnierza NSZ o nazwisku Cieślar zamiar zabójstwa nie został zrealizowany z powodu ucieczki pokrzywdzonych z miejsca zdarzenia (S 30.2016.Zk)

Postanowieniem z dnia 08 kwietnia 2016 roku podjęto umorzone śledztwo S 71.2012.Zk.

W dniu 16 marca 2016 roku tutejsza Komisja uzyskała informację, że w toku prac archeologicznych mających na celu odnalezienie szczątków ofiar tej zbrodni na podstawie ustaleń poczynionych w toku niniejszego śledztwa w lesie w okolicach miejscowości Stary Grodków ujawniono szereg przedmiotów mogących pochodzić od żołnierzy NSZ w postaci ryngrafów i odznak wojskowych w postaci orzełków. Dalsze prace prowadzone do dnia 7 kwietnia 2016 roku ujawniły 8 jam grobowych zawierających szczątki kostne nieustalonej liczby osób jednak nie mniejszej niż 24 osoby, przy czym w jednej   z czaszek  ujawniono otwór mogący być śladem rany postrzałowej a na szeregu dalszych szczątkach ślady urazowej amputacji kończyn dolnych. Z uwagi na miejsce ich ujawnienia jak również charakter obrażeń zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogą to być szczątki grupy 30-40 żołnierzy NSZ zabitych poprzez wysadzenie w powietrze budynku, w którym się znajdowali i pochowanych na terenie nieustalonej do tej pory lokalizacji w okolicach dawnego niemieckiego lotniska wojskowego. W toku śledztwa przesłuchano jednego świadka i zasięgnięto opinii Katedry Medycyny Sądowej  Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu w celu ustalenia mechanizmu zgonu osób, od których pochodzą ujawnione szczątki kostne.

W dniu 16 marca 2016 roku tutejsza Komisja uzyskała informację, że w toku prac archeologicznych mających na celu odnalezienie szczątków ofiar tej zbrodni na podstawie ustaleń poczynionych w toku niniejszego śledztwa w lesie w okolicach miejscowości Stary Grodków ujawniono szereg przedmiotów mogących pochodzić od żołnierzy NSZ w postaci ryngrafów i odznak wojskowych w postaci orzełków. Dalsze prace prowadzone do dnia 7 kwietnia 2016 roku ujawniły 8 jam grobowych zawierających szczątki kostne nieustalonej liczby osób jednak nie mniejszej niż 24 osoby, przy czym w jednej z czaszek  ujawniono otwór mogący być śladem rany postrzałowej a na szeregu dalszych szczątkach ślady urazowej amputacji kończyn dolnych. Uzyskano opinię opinią sądowo–lekarsko-antropologiczną z której wynika, iż zeszkieletowane szczątki należą co najmniej 30 osób o czym świadczy obecność 30 lewych kości udowych. Większość ujawnionych szczątków tworzyły anatomiczną całość. Ze szczątków pobrano do badań genetycznych próbki w postaci zębów, co pozwoliło dotychczas na uzyskanie 22 profili genetycznych, które poddano analizie porównawczej z profilami genetycznymi krewnych osób zaginionych w 1946 r. członków oddziału „Bartka”. Trwają czynności zmierzające do ustalenia pokrzywdzonych zbrodnią, ich krewnych, wreszcie identyfikacji ofiar.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej w formie stosowania represji na osobie, polegającej na naruszeniu prawa do nietykalności cielesnej i prawa do humanitarnego traktowania w trakcie tymczasowego aresztowania, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 08 września 1952r do 02 lutego 1955r w Katowicach przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego – Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, polegającej na przekroczeniu uprawnień i pozbawieniu wolności Janiny Szury za udzielenie pomocy w ukryciu członka Stronnictwa Narodowego Władysława Piotrowskiego, pomimo braku podstaw formalno – prawnych, połączonego ze szczególnym udręczeniem, poprzez przetrzymywanie przez tydzień w ciemnej celi bez dostępu do wody, zmuszanie do siedzenia bez ruchu na stołku, uderzenie w głowę, znieważenie słowami obelżywymi, w celu zmuszenia do złożenia wyjaśnień, dotyczących jej niepodległościowej działalności. (S 23.2017.Zk)

Śledztwo wszczęto dnia 22 czerwca 2017 roku.

W toku śledztwa zwrócono się do Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach o nadesłanie materiałów archiwalnych dotyczących pokrzywdzonej Janiny Szura. W wyniku kwerendy uzyskano akta postępowania sądowego Wojskowego Sadu Rejonowego w Katowicach sygn. Sr 24/53, które poddano oględzinom. Na ich podstawie ustalono dane funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach, którzy wykonywali czynności z udziałem pokrzywdzonej w toku tego postępowania oraz zwrócono się do Oddziałowego Archiwum IPN o nadesłanie ich akt osobowych. Trwają czynności zmierzające do ustalenia członków najbliższej rodziny Janiny Szura.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej w formie stosowania represji na osobie, polegającej na naruszeniu prawa do nietykalności cielesnej i prawa do humanitarnego traktowania w trakcie tymczasowego aresztowania, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 31 grudnia 1950r do 25 listopada 1954r w Pszczynie i w Katowicach przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego – Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, polegającej na przekroczeniu uprawnień i pozbawieniu wolności na okres powyżej 7 dni Hermana Moslera za udzielenie pomocy członkom „Narodowej Organizacji Bojowej”, pomimo braku podstaw formalno – prawnych, połączonego ze szczególnym udręczeniem, poprzez bicie po całym ciele, aż do utraty przytomności, zmuszanie do siedzenia bez ruchu w kącie na butelce, w celu zmuszenia do złożenia wyjaśnień, dotyczących jego niepodległościowej działalności oraz ujawnienia miejsca ukrycia pozostałych członków organizacji, co stanowiło formę poważnego prześladowania z powodów politycznych wynikającego z jego przynależności do uznawanej za nielegalną organizacji, podejmującej aktywną działalność przeciwko niedemokratycznej władzy i przez tą władzę zwalczaną. (S 35.2017.Zk)

Śledztwo wszczęto dnia 18 lipca 2017 roku.

W oparciu o zabezpieczone akta postępowań sądu o unieważnienie wyroku wobec Hermana Moslera oraz o odszkodowanie, a także ustalone dane tożsamości, ustalono członków najbliższej rodziny pokrzywdzonego i zaplanowano ich przesłuchanie. Z uwagi na fakt, iż pokrzywdzony zmarł, zwrócono się do Urzędu Stanu Cywilnego o nadesłanie odpisu aktu zgonu. W Oddziałowym Archiwum IPN zarządzono przeprowadzenie kwerendy, dotyczącej pokrzywdzonego, w tym zabezpieczenie materiałów z postępowania sądowego Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach sygn. Sr. 168/51, w wyniku którego skazano pokrzywdzonego na karę 7 lat więzienia za udzielanie pomocy „Narodowej Organizacji Bojowej” .

 

Śledztwa w biegu.

Zbrodnie nazistowskie. 

Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości, stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy niemieckiej, popełnionej z motywów narodowościowych i politycznych w celu wyniszczenia grupy narodowościowej i politycznej, polegającej na skazaniu na karę śmierci Alberta Muca,  Brygidy Muc, Jana Chrapka i Konrada Szeji na kary pobytu w obozie karnym, wyrokiem Sądu Specjalnego (Sondergericht) w Katowicach z dnia 17.08.1944 r., sygn. Sg 13.K.Ls.62/44 za nielegalny ubój mięsa (S 92.2017.Zn).

Śledztwo wszczęto dnia 30 listopada 2017 roku.

W toku śledztwa zwrócono się do Archiwum IPN w Warszawie o nadesłanie materiałów archiwalnych. Trwa oczekiwanie na kwerendę archiwalną .

 

Śledztwo w sprawie zastrzelenia w okresie od 3 maja 1944 r. do grudnia 1944 r. przez żandarmów niemieckich z Posterunków Żandarmerii w Siewierzu i Mierzęcicach Feliksa Mazura, Wiktora Jakubczyka, Stanisława Oleksiaka, Władysława Bendkowskiego, Edmunda    Budoka i jeńca radzieckiego o nieustalonym nazwisku, przy przyjęciu, że jest to zbrodnia wojenna i zbrodnia przeciwko ludzkości ( S 98.2017.Zn).

Postanowieniem z dnia 18 grudnia  2017 roku podjęto zawieszone śledztwo b. OKBZH w Katowicach o sygn. S 2/80.

Aktualnie trwają ustalenia krewnych osób pokrzywdzonych. Oczekuje się na kwerendę archiwalną.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, stanowiącą jeden z powtarzających się zamachów podjętych w celu wykonania polityki Niemiec Hitlerowskich, popełnionej przez naruszenie prawa międzynarodowego, przez przedstawicieli państwa niemieckiego, z powodu przynależności do określonej grupy narodowościowej, polegającej na dokonaniu zabójstwa przez zastrzelenie w dniu 8 sierpnia 1943 roku w Kamycach powiat Będzin Franciszka Wyderki, oraz zbrodni polegającej na dokonaniu zabójstwa przez zastrzelenie w dniu 30 października 1943 roku w Dobieszowicach powiat Będzin dwóch jeńców rosyjskich ( S 19.2018.Zn).

Postanowieniem z dnia 12 marca 2018 roku podjęto zawieszone śledztwo b. OKBZH w Katowicach o sygn. S 26/76.Aktualnie prowadzona jest kwerenda archiwalna w Oddziałowym Archiwum IPN w Katowicach, w Archiwum IPN w Warszawie a także w Archiwum Państwowym w Katowicach. Dokonano tłumaczenia z języka niemieckiego dwóch meldunków Żandarmerii niemieckiej . Pierwszy z nich z dnia 09 sierpnia 1943 roku dotyczył zabójstwa Franciszka Wyderki. Drugi meldunek z października 1943 roku dotyczył zabójstwa dwóch jeńców rosyjskich.

Do akt sprawy dołączono kserokopie z kart kartoteki osobowej zbrodniarzy hitlerowskich dot. Viktora Piechy, żandarma niemieckiego z posterunku w Bobrownikach.

 

Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej będącej zbrodnią przeciwko ludzkości stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy, popełnionej poprzez naruszenie prawa międzynarodowego z motywów narodowościowych i politycznych przez funkcjonariuszy policji i katowickiej placówki gestapo oraz sędziów Wyższego Sądu Krajowego w Katowicach, dokonujących zatrzymania, aresztowania i skazania, w następstwie czego pozbawiono wolności Zygmunta Borowieckiego, Józefa Dróżdż, Andrzeja Śliwowskiego, Zygmunta Stanisława, Czesława Baldysa, Józefa Gonery w okresie od 22 marca 1944 r. do maja 1945 r. w Mysłowicach i innych miejscach na czas przekraczający 7 dni i ze szczególnym udręczeniem ( S 13.2018.Zn).                                                                  

Śledztwo wszczęto postanowieniem z dnia 27 marca 2018 roku. Podstawą do wszczęcia śledztwa w tej sprawie były kopie wyroków niemieckiego sądu skazujących  członków Związku Orła Białego pozyskanych przez historyka tut. Komisji w wyniku kwerendy przeprowadzonej w Archiwum Federalnym Berlin Lichterfelde. Zygmunt Borowiecki, Józef Dróżdż, Andrzej Śliwowski, Zygmunt Stanisław, Czesław Baldys, Józef Gonera byli członkami organizacji Związku Orła Białego działającego na terenie Będzina, Sosnowca, Czeladzi i Dąbrowy Górniczej w okresie od października 1939 do marca 1941 r. Brutalne śledztwo prowadzone przez funkcjonariuszy gestapo w policyjnym więzieniu zastępczym w Mysłowicach, nie złamało pokrzywdzonych, konsekwentnie zaprzeczających przynależności do organizacji, co spowodowało, iż sąd skazał ich na kilkuletnie kary więzienia. Sąd przyjął, że chociaż nie udało się udowodnić, iż posiadali wiarygodne informacje o działalności ZOB o charakterze zdrady głównej, to jednak z rozmów z jej innymi członkami, ich tajemniczego zachowania się oraz napomnienia, by nie mówić osobom trzecim o treści rozmów, musieli wywnioskować że chodzi o zabronioną, założoną przez Polaków organizację podziemną, skierowaną przeciwko niemieckości a przez to tym samym odpowiednią, by szkodzić interesowi Rzeszy Niemieckiej. Jako Polacy byli zobowiązani do tego, by o czasie poinformować władze niemieckie o swojej wiedzy o organizacji podziemnej. Czesław Baldys zmarł jeszcze przed rozprawą w wieku 28 lat.

Trwa kwerenda mająca na celu ustalenie miejsc osadzenia pokrzywdzonych po wyroku.

 

do góry