Nawigacja

Aktualności

Cykl audycji w Polskim Radiu Katowice „Z myślą o Niepodległej” – premiery w pierwszą niedzielę miesiąca

Najbliższy program, który zostanie wyemitowany 5 sierpnia, po godz. 12.30, poświęcony będzie Andrzejowi Mielęckiemu

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Polskie Radio Katowice zapraszają na cykl audycji nawiązujących do kalendarza ściennego na rok 2018, wydanego przez katowicki oddział IPN Z myślą o Niepodległej, w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.

Na kartach kalendarza przedstawiono postacie dwunastu działaczy, dążących do włączenia Górnego Śląska w granice odradzającej się Rzeczypospolitej. Kalendarz ma zatem wymiar symboliczny i jest hołdem złożonym wszystkim tym, dzięki którym to, co wydawało się dla wielu marzeniem nie do spełnienia, stało się faktem. Każda audycja opisuje konkretną postać „przypisaną” danemu miesiącowi i w tymże miesiącu będzie emitowana. Program został przygotowany we współpracy z historykami z IPN.

Pierwsza audycja, która pojawiła się na antenie Polskiego Radia Katowice 14 stycznia 2018 r., była poświęcona Ignacemu Nowakowi (1887–1966), lekarzowi, działaczowi narodowemu, uczestnikowi powstania wielkopolskiego. Pełnił on także funkcję szefa Wydziału Kulturalno-Oświatowego Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu i brał udział w II powstaniu śląskim. Podczas III powstania śląskiego był szefem sanitarnym grupy „Środek”.

Lutowa audycja, poświęcona Konstantemu Wolnemu, została wyemitowana 4 lutego 2018 r. Konstanty Wolny (1877–1940) po I wojnie światowej był współzałożycielem Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Bytomiu i zastępcą podkomisarza. Pełnił także funkcję kierownika Wydziału Prawnego Polskiego Komisariatu Plebiscytowego oraz był współpracownikiem Wojciecha Korfantego. Po odzyskaniu niepodległości współtworzył Statut Organiczny Województwa Śląskiego i przeszedł do historii jako pierwszy marszałek Sejmu Śląskiego.

Marcowa karta kalendarza to opowieść o Józefie Rymerze, pierwszym wojewodzie śląskim. Audycję wyemitowano 4 marca 2018 r. Józef Rymer (1882–1922) był członkiem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, z ramienia której reprezentował Polskę w sprawach Górnego Śląska na konferencji pokojowej w Paryżu. Współorganizował Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej w Bytomiu. Podczas III powstania śląskiego wchodził w skład Komitetu Wykonawczego Naczelnej Władzy na Górnym Śląsku, następnie pełnił funkcję przewodniczącego Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku.  Po odzyskaniu niepodległości przeszedł do historii jako pierwszy wojewoda śląski. W czerwcu 1922 r. witał polskie wojsko wkraczające na Górny Śląsk.

Kwietniowy program, poświęcony Janinie Omańkowskiej, został wyemitowany 1 kwietnia 2018 r. Janina Omańkowska (1859–1927) organizowała towarzystwa kobiece na Górnym Śląsku, była założycielką i długoletnią przewodniczącą Związku Towarzystw Polek. Prowadziła działania oświatowe, dążąc do uświadomienia narodowego kobiet. W okresie plebiscytowym współorganizowała liczne wiece kobiece i była ich główną prelegentką. Wchodziła w skład Powiatowej Rady Ludowej w Bytomiu. Była dziennikarką, publicystką, autorką licznych artykułów, związana m.in. z „Katolikiem“. Założycielka i redaktorka „Głosu Polek“. W czasie powstań śląskich organizowała pomoc dla powstańców śląskich i ich rodzin. Po odzyskaniu niepodległości była posłanką na Sejm Śląski I kadencji, przewodniczyła jego inauguracyjnym obradom.

Bohaterem majowego programu był Wojciech Korfanty. Audycję wyemitowano 6 maja 2018 r. po godz. 12.30. Wojciech Korfanty (1873–1939) – polityk, redaktor, działacz narodowy. Poseł do Reichstagu oraz pruskiego Landtagu. Jako pierwszy polityk z Górnego Śląska wstąpił do polskiego koła poselskiego. 25 października 1918 r. w przemówieniu w Reichstagu zażądał przyłączenia do Państwa Polskiego wszystkich ziem zaboru pruskiego oraz Górnego Śląska. W lutym 1920 r. został mianowany z ramienia rządu RP Polskim Komisarzem Plebiscytowym na Górnym Śląsku. W sierpniu 1920 r. wezwał do wybuchu II powstania śląskiego. W maju 1921 r. ogłosił się Dyktatorem III powstania śląskiego, w efekcie którego 1/3 obszaru plebiscytowego została przyznana Polsce.

Czerwcowy program poświęcony był ks. Janowi Brandysowi. Program wyemitowano 3 czerwca 2018 r. Ks. Jan Brandys (1886-1970) – Ksiądz, działacz plebiscytowy i przywódca powstańczy. W 1912 r. otrzymał święcenia kapłańskie. W 1919 r. wyjechał do Wielkopolski. Został kapelanem sformowanego tam 1 Pułku Strzelców Bytomskich. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1920 r. wrócił na Śląsk. Uczestniczył w akcji plebiscytowej. Podczas II powstania sformował oddział, na czele którego walczył w okolicach Raciborza i Kędzierzyna.

Lipcowym bohaterem jest Rudolf Niemczyk. Audycja została wyemitowana 1 lipca 2018 r.  Rudolf Niemczyk (1894-1964) – W czasie I wojny światowej służył w armii niemieckiej. Po zakończeniu walk włączył się w powołanie Straży Obywatelskiej w powiecie katowickim oraz Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Walczył we wszystkich trzech powstaniach śląskich jako dowódca oddziałów. W czasie I powstania śląskiego dowodził kompanią wojsk powstańczych w rejonie Zawodzia, Szopienic i Janowa, w II powstaniu śląskim- baonem katowickim. W III powstaniu dowódca baonu w grupie taktycznej Walentego Fojkisa, rozwiniętego następnie w 3 Katowicki Pułk Piechoty im. Jana Henryka Dąbrowskiego. Współzałożyciel Związku Byłych Powstańców.

W sierpniu opowiemy o Andrzeju Mielęckim. Program zostanie wyemitowany 5 sierpnia, po godz. 12.30. Andrzej Mielęcki (1864-1920) – Doktor nauk medycznych, specjalista chorób kobiecych. Od 1899 r. mieszkał w Katowicach, był aktywnym działaczem narodowym, współzałożycielem i członkiem licznych polskich stowarzyszeń. Związany z Polską Organizacją Wojskową Górnego Śląska, prowadził tajny kurs sanitarny, przygotowujący do I powstania śląskiego. Od 1919 r. radny Rady Miejskiej w Katowicach, pełnił funkcję przewodniczącego koła polskiego. Członek Centralnego Komitetu Pomocy dla Dzieci w Katowicach, organizującego pomoc charytatywną dla najmłodszych po I powstaniu śląskim. Członek Polskiego Komitetu Plebiscytowego w Katowicach. Zakatowany 17 sierpnia 1920 r. podczas antypolskich demonstracji w Katowicach, kiedy udzielał pomocy medycznej rannym Niemcom. Jego śmierć stała się jednym z impulsów wybuchu II powstania śląskiego.

Kolejne programy będą emitowane zawsze w pierwszą niedzielę miesiąca.

► Audycje do odsłuchania

do góry